Προσωρινό κείμενο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

ANDREA BIONDI

της 3ης Σεπτεμβρίου 2026 (1)

Υπόθεση C-228/25 P

MegaFon OAO

κατά

Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

« Αίτηση αναιρέσεως – Περιοριστικά μέτρα όσον αφορά δράσεις που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας – Καταχώριση και διατήρηση της επωνυμίας της αναιρεσείουσας στον κατάλογο των οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα – Κριτήριο της υποστήριξης του στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος της Ρωσικής Ομοσπονδίας στον επιθετικό του πόλεμο κατά της Ουκρανίας – Καταχώριση βασιζόμενη σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό ή γεγονός κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι – Τεκμήριο – Δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας – Απαίτηση για πλήρη έλεγχο των περιοριστικών μέτρων – Δικαιώματα άμυνας – Δικαίωμα χρηστής διοίκησης – Πλάνη εκτιμήσεως – Βάρος απόδειξης – Έλλειψη φακέλου τεκμηρίωσης »








Περιεχόμενα


I. Το ιστορικό της διαφοράς και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση

II. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων

III. Επί της αιτήσεως αναιρέσεως

Α. Εισαγωγική παρατήρηση

Β. Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται παράβαση ουσιώδους τύπου

1. Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων

2. Εκτίμηση

Γ. Επί του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, με το οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο κακώς έκρινε ότι η μη γνωστοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων κατά τη διοικητική διαδικασία δεν συνιστούσε παράβαση των άρθρων 41 και 47 του Χάρτη

1. Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων

2. Εκτίμηση

α) Επί των αρχικών πράξεων

β) Επί της πρώτης πράξης περί διατήρησης

1) Επί της μη τήρησης της διττής διαδικαστικής υποχρέωσης κατά το διοικητικό στάδιο της διατήρησης σε ισχύ

2) Επί της παραπομπής στο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου

Δ. Επί του τρίτου και του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, με τους οποίους προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε σε τεκμήριο, αντέστρεψε το βάρος απόδειξης και δεν έλαβε υπόψη την έκταση του εκ μέρους του ελέγχου, παράβαση των άρθρων 41 και 47 του Χάρτη και παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων

1. Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων

2. Εκτίμηση

α) Επί του παραδεκτού του τρίτου και του τετάρτου λόγου αναιρέσεως

β) Επί της ουσίας

1) Υπόμνηση του επιπέδου ελέγχου που αναμένεται από τον δικαστή της Ένωσης όσον αφορά το βάσιμο των περιοριστικών μέτρων ατομικού χαρακτήρα

2) Επί του ελέγχου, από το Γενικό Δικαστήριο, της εκτιμήσεως στην οποία προέβη το Συμβούλιο

i) Επί της σιωπής των αρχικών πράξεων, της απουσίας τεκμηρίου και της προβαλλόμενης επίκλησης πασίδηλου πραγματικού περιστατικού

ii) Επί της διάκρισης μεταξύ της μη γνωστοποίησης των στοιχείων βάσει των οποίων ελήφθη η απόφαση περί καταχώρισης και της απουσίας τέτοιων στοιχείων κατά τον χρόνο της καταχώρισης

iii) Επί της επίκλησης του γνωστού στο καταχωριζόμενο πρόσωπο ή στην καταχωριζόμενη οντότητα πλαισίου, των «πραγματικών περιστατικών κατά τεκμήριο γνωστών τοις πάσι» και της αντίθετης λογικής της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως

– Η αδυναμία παραλληλισμού με την απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου

– Η αδυναμία παραλληλισμού με την απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ

iv) Συμπέρασμα της ανάλυσης

Ε. Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου

IV. Πρόταση


1.        Η υπό κρίση υπόθεση αφορά εκ νέου τη νομιμότητα των περιοριστικών μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας ως απάντηση στον επιθετικό της πόλεμο κατά της Ουκρανίας, ο οποίος συνεχίζεται αδιαλείπτως μέχρι σήμερα και παραμένει μία από τις σοβαρότερες απειλές για την ειρήνη και την ασφάλεια στην Ευρώπη.

2.        Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η εξαιρετική σοβαρότητα του επιθετικού αυτού πολέμου απαιτεί από την Ένωση να ασκήσει τις εξουσίες που της έχουν ανατεθεί στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα της ανταπόκρισής της. Η απαίτηση αυτή, ωστόσο, δεν καθιστά λιγότερο σημαντικό το να διασφαλίζεται ότι η ίδια η Ένωση ενεργεί σύμφωνα με τις αξίες και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η έννομη τάξη της. Αντιθέτως, όσο σοβαρότερη είναι η επίθεση στην οποία αντιδρά η Ένωση και όσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά ένα αποτελεσματικό καθεστώς κυρώσεων, τόσο μεγαλύτερη παρίσταται η ανάγκη για την Ένωση να σέβεται απολύτως τις αξίες τις οποίες προωθεί η εξωτερική δράση της.

3.        Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 21 ΣΕΕ, η δράση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή πρέπει να καθοδηγείται, μεταξύ άλλων, από τις αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της οικουμενικότητας και του αδιαίρετου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Οι αρχές αυτές δεν περιορίζονται στον καθορισμό των σκοπών που επιδιώκονται με την εξωτερική δράση της Ένωσης. Διέπουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ασκείται η εν λόγω δράση. Επομένως, η λήψη και η εφαρμογή περιοριστικών μέτρων πρέπει να συνάδουν πλήρως με τις απαιτήσεις του κράτους δικαίου, οι οποίες περιλαμβάνουν την υποχρέωση διασφάλισης αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας καθώς και τον πλήρη σεβασμό των δικονομικών και ουσιαστικών δικαιωμάτων των ενδιαφερόμενων προσώπων και οντοτήτων (2).

4.        Κατά συνέπεια, η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να επιβεβαιώσει εκ νέου ότι το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά την ευρεία εξουσία εκτιμήσεως που διαθέτει στον τομέα των περιοριστικών μέτρων, πρέπει να ασκεί τις αρμοδιότητές του εντός των απόλυτων ορίων που του επιβάλλουν οι Συνθήκες και το κράτος δικαίου.

5.        Η αναιρεσείουσα, MegaFon OAO, είναι εταιρία εγκατεστημένη στη Μόσχα (Ρωσία), η οποία δραστηριοποιείται ως φορέας τηλεπικοινωνιών και κινητής τηλεφωνίας. Η επωνυμία της καταχωρίσθηκε και στη συνέχεια διατηρήθηκε από το Συμβούλιο στους καταλόγους των προσώπων, οντοτήτων και φορέων που υποστηρίζουν το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα στον επιθετικό του πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Ως εκ τούτου, υπόκειται σε ενισχυμένους περιορισμούς όσον αφορά τις εξαγωγές αγαθών και τεχνολογιών διπλής χρήσης, καθώς και αγαθών και τεχνολογιών που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην τεχνολογική ενίσχυση του ρωσικού τομέα άμυνας και ασφάλειας (3).

6.        Η καταχώριση της MegaFon έχει ακόμη μεγαλύτερη ιδιαιτερότητα λόγω του ότι βασίζεται στην επίκληση, εκ μέρους του Συμβουλίου, γεγονότος κατά τεκμήριο γνωστού τοις πάσι, στο οποίο ισχυρίζεται ότι στηρίχθηκε. Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι το γεγονός αυτό είναι τόσο πασίδηλο, ώστε να απαλλάσσεται από την υποχρέωσή του να βεβαιωθεί για το βάσιμο της καταχώρισης με τη συγκέντρωση και, στη συνέχεια, με την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων, τουλάχιστον προτού η υπόθεση εισέλθει στο στάδιο της ένδικης διαδικασίας.

7.        Επομένως, το Δικαστήριο πρέπει να κρίνει αν μια τέτοια πρακτική συνάδει με τις επιταγές της νομολογίας στον τομέα των περιοριστικών μέτρων.

I.      Το ιστορικό της διαφοράς και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση

8.        Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 15ης Ιανουαρίου 2025, MegaFon κατά Συμβουλίου (4), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της, όπως προσαρμόστηκε δύο φορές κατά τη διάρκεια της δίκης, με αίτημα την ακύρωση των πράξεων με τις οποίες η επωνυμία της καταχωρίσθηκε τον Φεβρουάριο του 2023 (5) –και στη συνέχεια διατηρήθηκε τον Ιούλιο του 2023 (6) και τον Ιανουάριο του 2024 (7)– στον κατάλογο του παραρτήματος IV της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε, στο μέτρο που οι πράξεις αυτές την αφορούν.

9.        Το ιστορικό της διαφοράς και το νομικό πλαίσιο που διέπει την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως εκτίθενται αναλυτικά στις σκέψεις 2 έως 27 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στις οποίες γίνεται παραπομπή. Στο πλαίσιο της εξέτασης της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, το ιστορικό αυτό μπορεί να συνοψισθεί ως ακολούθως.

10.      Στις 25 Φεβρουαρίου 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση 2023/434 με την οποία προσέθεσε 96 καταχωρίσεις, συμπεριλαμβανομένης της αφορώσας την αναιρεσείουσα (8), στον κατάλογο του παραρτήματος IV της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε. Το εν λόγω παράρτημα απαριθμούσε τις οντότητες που υποστηρίζουν άμεσα το στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα της Ρωσίας στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, στις οποίες επιβάλλονται αυστηρότεροι εξαγωγικοί περιορισμοί όσον αφορά τα αγαθά και τις τεχνολογίες διπλής χρήσης και στα αγαθά και τις τεχνολογίες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην τεχνολογική ενίσχυση του ρωσικού τομέα άμυνας και ασφάλειας (9). Ο κανονισμός 2023/427 τροποποίησε το παράρτημα IV του κανονισμού 833/2014, με την προσθήκη, μεταξύ άλλων, της επωνυμίας της αναιρεσείουσας (10).

11.      Τον Μάρτιο του 2023 η αναιρεσείουσα ζήτησε από το Συμβούλιο να της παράσχει τις πληροφορίες και τα αποδεικτικά στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η λήψη των περιοριστικών μέτρων εις βάρος της. Το Συμβούλιο της απάντησε ότι δεν υπείχε υποχρέωση να κοινοποιήσει στα πρόσωπα και στις οντότητες που περιλαμβάνονταν στους επίμαχους καταλόγους την αιτιολογία για την καταχώρισή τους στους καταλόγους αυτούς και παρέπεμψε στις πληροφορίες που δικαιολογούσαν, κατά την άποψή του, την καταχώριση της επωνυμίας της αναιρεσείουσας στους καταλόγους, οι οποίες περιλαμβάνονται στα άρθρα 3 και 3β της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε (11), στα άρθρα 2, 2α και 2β του κανονισμού 833/2014, όπως τροποποιήθηκε (12), καθώς και στην αιτιολογική σκέψη 10 της αποφάσεως 2023/434 και στην αιτιολογική σκέψη 4 του κανονισμού 2023/427 (13).

12.      Στις 13 Απριλίου 2023 η αναιρεσείουσα άσκησε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προσφυγή ακυρώσεως κατά των πράξεων του Φεβρουαρίου του 2023. Παράλληλα, υπέβαλε στο Συμβούλιο αίτηση επανεξέτασης των πράξεων αυτών.

13.      Στις 23 Ιουνίου 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1217 και τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1214 (14) που τροποποίησαν εκ νέου την απόφαση 2014/512 και τον κανονισμό 833/2014, μεταξύ άλλων, με την προσθήκη ενός εισαγωγικού κειμένου στο παράρτημα IV, όπως τροποποιήθηκε (15).

14.      Στις 20 Ιουλίου 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε την πρώτη πράξη περί διατήρησης, με την οποία παρέτεινε την ισχύ της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε, και, συνεπώς, τα περιοριστικά μέτρα κατά της αναιρεσείουσας, για περαιτέρω περίοδο έξι μηνών, έως τις 31 Ιανουαρίου 2024.

15.      Η MegaFon, κατόπιν της ενημέρωσής της από το Συμβούλιο σχετικά με την παράταση αυτή, απηύθυνε έγγραφο στο Συμβούλιο, ζητώντας του να επανεξετάσει την απόφασή του περί παράτασης των ως άνω μέτρων, καθώς και πρόσβαση σε όλα τα σχετικά έγγραφα.

16.      Στις 29 Ιανουαρίου 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε τη δεύτερη πράξη περί διατήρησης και παρέτεινε τα περιοριστικά μέτρα κατά της αναιρεσείουσας για περαιτέρω περίοδο έξι μηνών, έως τις 31 Ιουλίου 2024.

17.      Η MegaFon προσάρμοσε την προσφυγή της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δύο φορές, κατόπιν δε των προσαρμογών αυτών αντικείμενο της προσφυγής της ήταν η ακύρωση τόσο των πράξεων του Φεβρουαρίου του 2023 όσο και των δύο πράξεων περί διατήρησης. Με την προσφυγή της, η νυν αναιρεσείουσα προέβαλε τέσσερις λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι αφορούσαν, εν συνόψει, προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως, πλάνη εκτιμήσεως και παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.

18.      Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της MegaFon στο σύνολό της.

II.    Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των       διαδίκων

19.      Στις 25 Μαρτίου 2023 η MegaFon άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως.

20.      Με τα αιτήματά της, ζητεί από το Δικαστήριο, κυρίως, να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση καθώς και το σύνολο των επίδικων πράξεων· επικουρικώς, να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, και, εν πάση περιπτώσει, να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.

21.      Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία είχε παρέμβει πρωτοδίκως, ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει τη MegaFon στα δικαστικά έξοδα.

III. Επί της αιτήσεως αναιρέσεως

22.      Με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, η MegaFon προβάλλει οκτώ λόγους αναιρέσεως.

23.      Κατ’ ουσίαν, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 3, και του άρθρου 92, παράγραφος 7, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών και παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως, καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα της αναιρεσείουσας περί προσκομίσεως συμπληρωματικών αποδεικτικών στοιχείων.

24.      Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως και παράβαση του άρθρου 215 ΣΛΕΕ και του άρθρου 29 ΣΕΕ.

25.      Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά το βάρος απόδειξης.

26.      Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε την ύπαρξη τεκμηρίου για να δικαιολογήσει την καταχώριση της αναιρεσείουσας, παράβαση των άρθρων 41 και 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), καθώς και παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων και των πραγματικών περιστατικών.

27.      Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία της έννοιας της «υποστήριξης» ως κριτηρίου στο οποίο στηρίχθηκε η καταχώριση της αναιρεσείουσας, καθώς και παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων και των πραγματικών περιστατικών.

28.      Με τον έκτο λόγο αναιρέσεως, η MegaFon προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παρέλειψε να διαπιστώσει παράβαση ουσιώδους τύπου, στον βαθμό που οι πράξεις που την αφορούσαν εκδόθηκαν χωρίς το Συμβούλιο να διαθέτει φάκελο τεκμηρίωσης για την καταχώρισή της.

29.      Για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο απορρίψει τον έκτο λόγο αναιρέσεως, η MegaFon αναπτύσσει επικουρικώς τον έβδομο λόγο αναιρέσεως. Με τον συγκεκριμένο λόγο αναιρέσεως, η MegaFon υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να κρίνει ότι η μη γνωστοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων από το Συμβούλιο κατά τη διοικητική διαδικασία συνιστούσε προσβολή των δικαιωμάτων της άμυνας και του δικαιώματός της για αποτελεσματική δικαστική προστασία (πρώτο σκέλος). Έτι επικουρικότερον, η MegaFon προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο απορρέουσα από την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου απόρριψη της ένστασης περί έλλειψης νομιμότητας της αποφάσεως 2014/512 και του κανονισμού 833/2014, ένστασης στηριζόμενης στην προβαλλόμενη έλλειψη υποχρέωσης επανεξέτασης βάσει των πράξεων αυτών (δεύτερο σκέλος).

30.      Τέλος, με τον όγδοο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της απαγόρευσης των διακρίσεων.

31.      Κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις θα επικεντρωθούν στον τρίτο, στον τέταρτο και στον έκτο λόγο αναιρέσεως, καθώς και στο πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως.

Α.      Εισαγωγική παρατήρηση

32.      Πρέπει εκ προοιμίου να διευκρινιστεί ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει, κατά τη γνώμη μου, θεμελιώδη πλάνη περί το δίκαιο συνιστάμενη σε παράβαση της υποχρέωσης δικαστικού ελέγχου τον οποίο όφειλε να διασφαλίσει το Γενικό Δικαστήριο σύμφωνα με το άρθρο 47 του Χάρτη. Πράγματι, ένα τεκμήριο ουδέποτε μπορεί να υποκαταστήσει την επίκληση και, εν συνεχεία, την ουσιαστική εξακρίβωση των πραγματικών στοιχείων στα οποία στηρίζεται. Μολονότι ένα τεκμήριο μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο εκτιμήσεως των αποδεικτικών στοιχείων, εντούτοις ουδέποτε απαλλάσσει το δικαιοδοτικό όργανο από την υποχρέωση εξακρίβωσης των πραγματικών περιστατικών που ενεργοποιούν το τεκμήριο. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος το τεκμήριο να καθίσταται αυταπόδεικτο.

33.      Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη εν προκειμένω, διότι η απόφαση του Συμβουλίου να καταχωρίσει μια οντότητα όπως η MegaFon στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα επέφερε δυσμενείς ατομικές συνέπειες για την αναιρεσείουσα. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε γεγονότα κατά τεκμήριο γνωστά τοις πάσι (16), όπερ το απάλλαξε από την υποχρέωσή του να παράσχει στη MegaFon, ήδη κατά το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, την αιτιολογία της καταχώρισης, καθώς και τα αποδεικτικά στοιχεία προς στήριξη της αιτιολογίας αυτής.

34.      Εν προκειμένω, θα υποστηρίξω την άποψη ότι η εκτίμηση αυτή ενέχει πλάνη περί το δίκαιο και ότι το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να εξακριβώσει αν το πραγματικό στοιχείο, στο οποίο στηρίζονται τα κατά τεκμήριο γνωστά τοις πάσι γεγονότα, είχε αποδειχθεί προσηκόντως κατά τον χρόνο έκδοσης των επίδικων πράξεων. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο, κατ’ εμέ, δεν συνήγαγε απλώς εσφαλμένο συμπέρασμα από τα αποδεικτικά στοιχεία ως προς τα οποία, εξάλλου, θα μας απασχολήσει το χρονικό σημείο της προσκόμισής τους. Το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε επίσης εσφαλμένη αποδεικτική μέθοδο στηρίζοντας όλη τη συλλογιστική του σε μία υποθετική περίπτωση η οποία, αυτή καθεαυτήν, έχρηζε επαλήθευσης.

35.      Η ιδιαιτερότητα της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως έγκειται στο γεγονός ότι αυτή ακριβώς η παραδοχή στη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, ενώ διευκρινίζεται μόνον στις σκέψεις 118 επ. της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επηρεάζει την εν λόγω απόφαση σε διάφορα στάδια της ανάλυσης που περιέχει.

36.      Η MegaFon αμφισβητεί ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε τη δυνατότητα του Συμβουλίου να στηρίξει την καταχώρισή της με βάση γεγονότα κατά τεκμήριο γνωστά τοις πάσι. Αμφισβητεί την ύπαρξη τέτοιων γεγονότων όσο την αφορά. Αμφισβητεί επίσης τις διαδικαστικές συνέπειες που, όπως φαίνεται, προέκυψαν από την εκ μέρους του Συμβουλίου επίκληση τέτοιων γεγονότων και οι οποίες συνίσταντο κατ’ ουσίαν στη μη κατάρτιση φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων.

37.      Δεδομένου ότι ο έκτος λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως αφορά τον ισχυρισμό περί παράβασης ουσιώδους τύπου και ότι το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως αφορά, μεταξύ άλλων, το ζήτημα αν το Γενικό Δικαστήριο ορθώς εκτίμησε ότι κατά τη διεξαγωγή της διοικητικής διαδικασίας, κατόπιν της οποίας εκδόθηκαν οι επίδικες πράξεις, τηρήθηκαν τα δικαιώματα άμυνας της αναιρεσείουσας, θα αρχίσω την ανάλυσή μου με την εξέταση του ως άνω λόγου αναιρέσεως και του ως άνω σκέλους. Στη συνέχεια, θα εξετάσω από κοινού τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, οι οποίοι αφορούν την εκτίμηση του βασίμου των αρχικών πράξεων και, επομένως, της εσωτερικής νομιμότητάς τους.

Β.      Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται       παράβαση ουσιώδους τύπου

1.      Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων

38.      Εν ολίγοις, η MegaFon υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να εξετάσει αυτεπαγγέλτως την παράβαση ουσιώδους τύπου λόγω της μη κατάρτισης, από το Συμβούλιο, φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο της καταχώρισής της. Η διαδικαστική αυτή πλημμέλεια είναι τόσο σοβαρή ώστε να συνιστά ουσιώδη τύπο. Ελλείψει τέτοιου φακέλου, το Συμβούλιο προέβη σε ψηφοφορία για την καταχώριση της MegaFon χωρίς κανένα έγγραφο το οποίο να αναφέρει σε ποια βάση αποφασίστηκε η καταχώριση. Η παντελής έλλειψη δικαιολογητικών εγγράφων κατά τον χρόνο της αποφάσεως συνιστά σοβαρή διαδικαστική πλημμέλεια την οποία το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να εξετάσει αυτεπαγγέλτως και η οποία θίγει τη νομιμότητα των περιοριστικών μέτρων εις βάρος της MegaFon. Το Συμβούλιο, έστω και αν υποτεθεί ότι μπορούσε να στηριχθεί σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό, ήταν υποχρεωμένο να καταρτίσει επίσημο φάκελο με αποδεικτικά στοιχεία που να περιγράφουν λεπτομερώς τους ισχυρισμούς βάσει των οποίων επρόκειτο να αποφασιστεί η καταχώριση. Ο φάκελος αυτός είναι απαραίτητος προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το Συμβούλιο λαμβάνει απόφαση εν πλήρη γνώσει της κατάστασης.

39.      Με το υπόμνημα απαντήσεως, η MegaFon διευκρινίζει ότι η αρχή του κράτους δικαίου, το άρθρο 215, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ, καθώς και το δικαίωμα χρηστής διοίκησης αποτελούν τις βάσεις της υποχρέωσης του Συμβουλίου να καταρτίζει φάκελο κατά τον χρόνο έκδοσης των πράξεων με τις οποίες θεσπίζονται περιοριστικά μέτρα ατομικού χαρακτήρα. Εξάλλου, μια τέτοια υποχρέωση εμπίπτει επίσης στην υποχρέωση αιτιολογήσεως που απορρέει από το άρθρο 41, παράγραφος 2, και από το άρθρο 47 του Χάρτη. Η δε υποχρέωση αιτιολογήσεως αποτελεί ουσιώδη τύπο.

40.      Το Συμβούλιο και η Επιτροπή ζητούν την απόρριψη του έκτου λόγου αναιρέσεως ως αβάσιμου.

2.      Εκτίμηση

41.      Στη σκέψη 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, αποφαινόμενο επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως που προέβαλε η αναιρεσείουσα, έκρινε ότι «μολονότι το Συμβούλιο δεν είχε καταρτίσει φάκελο αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων, μπορούσε να επικαλεστεί, σε περίπτωση αμφισβήτησης, στοιχεία γενικώς διαθέσιμα στο κοινό προκειμένου να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς του σχετικά με πραγματικό περιστατικό το οποίο ήταν κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι».

42.      Η MegaFon υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να συναγάγει συνέπειες από την έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων. Η πλημμέλεια λόγω της έλλειψης αυτής είναι τέτοιας φύσεως ώστε να συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου, την οποία το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να εξετάσει αυτεπαγγέλτως.

43.      Είναι αληθές ότι, χωρίς το Δικαστήριο να έχει παράσχει ορισμό της έννοιας του «ουσιώδους τύπου» (17), κατά πάγια νομολογία του, η μη τήρηση των διαδικαστικών κανόνων που διέπουν την έκδοση βλαπτικής πράξης συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου και, αν ο δικαστής της Ένωσης διαπιστώσει, κατά την εξέταση της οικείας πράξης, ότι αυτή δεν έχει εκδοθεί συννόμως, σε αυτόν εναπόκειται να συναγάγει τις συνέπειες της παράβασης ουσιώδους τύπου και, επομένως, να ακυρώσει την πράξη (18). Άλλωστε, εναπόκειται στον δικαστή της Ένωσης, όταν διαπιστώνει τέτοια παρατυπία, να την εξετάσει αυτεπαγγέλτως (19). Επιπλέον, ο κανόνας αυτός πρέπει να μπορεί να προσδιοριστεί σαφώς.

44.      Όπως, όμως, επισήμανε το Συμβούλιο, η MegaFon δεν απέδειξε την ύπαρξη κανόνα δυνάμενου να αντιταχθεί στο Συμβούλιο, από τον οποίο να προκύπτει η υποχρέωση κατάρτισης, κατά τον χρόνο της καταχώρισης στους επίμαχους καταλόγους, φακέλου αποδεικτικών στοιχείων.

45.      Επομένως, ουδείς εσωτερικός κανόνας του Συμβουλίου και ουδεμία διάταξη αφορώσα τις επίδικες πράξεις καταδεικνύουν την εν λόγω προβαλλόμενη υποχρέωση.

46.      Εξάλλου, οι τρεις πηγές που προσδιόρισε η MegaFon με το υπόμνημα απαντήσεώς της εμπίπτουν μάλλον στην κατηγορία της «παραβάσεως των Συνθηκών ή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου σχετικού με την εφαρμογή τους», η οποία προβλέπεται στο άρθρο 263, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ κατά τρόπο διακριτό από τον ουσιώδη τύπο.

47.      Όσον αφορά την επίκληση των πηγών αυτών, διαπιστώνεται, πρώτον, ότι η MegaFon δεν εξήγησε τους λόγους για τους οποίους πρέπει να θεωρηθεί ότι η παράβαση των διατάξεων αυτών συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου.

48.      Δεύτερον, επισημαίνεται ότι το άρθρο 2 ΣΕΕ ορίζει ότι η Ένωση βασίζεται, μεταξύ άλλων, στο κράτος δικαίου. Η υπεροχή της αξίας αυτής στην έννομη τάξη της Ένωσης είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της. Εντούτοις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το ως άνω άρθρο, ως έκφραση μιας αξίας, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ουσιώδης τύπος.

49.      Τρίτον, το άρθρο 215, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ ορίζει ότι οι πράξεις που προβλέπονται στη διάταξη αυτή πρέπει να περιέχουν τις αναγκαίες διατάξεις περί νομικών εγγυήσεων. Συνεπώς, από το γράμμα της εν λόγω διατάξεως δεν προκύπτει οποιαδήποτε υποχρέωση του Συμβουλίου να διαθέτει φάκελο αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο λήψης περιοριστικών μέτρων ατομικού χαρακτήρα.

50.      Τέλος, τέταρτον, καίτοι δεν χωρεί αμφιβολία ότι το Συμβούλιο είναι υποχρεωμένο να συμμορφώνεται προς το άρθρο 41 του Χάρτη, κάθε παράβαση της υποχρέωσης αυτής συνιστά προσβολή θεμελιώδους δικαιώματος και όχι παράβαση ουσιώδους τύπου κατά την έννοια του άρθρου 263, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.

51.      Επομένως, φρονώ ότι η έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης περιοριστικών μέτρων ατομικού χαρακτήρα δεν αφορά ουσιώδη τυπική απαίτηση.

52.      Χάριν πληρότητας, προσθέτω ότι η επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας στο πλαίσιο του υπό κρίση λόγου αναιρέσεως είναι προϊόν σύγχυσης.

53.      Πράγματι, από την ανάγνωση της σκέψης 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το ζήτημα δεν έγκειται τόσο στο αν το Συμβούλιο πρέπει να διαθέτει, γενικώς και κατ’ αρχήν, φάκελο αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο της καταχώρισης ενός προσώπου ή μιας οντότητας στους επίμαχους καταλόγους και στο αν ο κανόνας αυτός πρέπει να αναχθεί σε ουσιώδη τύπο (η εξακρίβωση της τήρησης του οποίου εμπίπτει στον έλεγχο της εξωτερικής νομιμότητας της πράξης). Εκείνο που ενδιαφέρει περισσότερο είναι, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, αν το Γενικό Δικαστήριο ορθώς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Συμβούλιο μπορούσε να μη διαθέτει τέτοιο φάκελο, λόγω του ότι το εν λόγω θεσμικό όργανο προέβαλε ενώπιόν του ότι η καταχώριση της αναιρεσείουσας στηρίχθηκε σε γεγονός κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι (20).

54.      Επομένως, το αν το Συμβούλιο μπορούσε ή όχι να μη διαθέτει τέτοιο φάκελο κατά τον χρόνο της καταχώρισης της MegaFon εξαρτάται κατ’ εξοχήν από το ζήτημα αν μπορούσε να στηρίξει την καταχώριση αυτή στην ύπαρξη γεγονότος κατά τεκμήριο γνωστού τοις πάσι, ζήτημα το οποίο αφορά την εξέταση του βασίμου (21) της καταχώρισης και, επομένως, του ελέγχου της εσωτερικής νομιμότητας της πράξης.

55.      Για όλους τους ανωτέρω λόγους, προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει τον έκτο λόγο αναιρέσεως ως αβάσιμο.

Γ.      Επί του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, με       το οποίο προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο κακώς έκρινε ότι η μη γνωστοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων κατά τη διοικητική διαδικασία δεν συνιστούσε παράβαση των άρθρων 41 και 47 του Χάρτη

1.      Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων

56.      Στην περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο κρίνει ότι το Συμβούλιο διέθετε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία κατά τον χρόνο έκδοσης των επίδικων πράξεων, η MegaFon αμφισβητεί τη συλλογιστική που ακολούθησε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 76 έως 97 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η μη γνωστοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων κατά τη διοικητική διαδικασία δεν συνιστούσε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνάς της και του δικαιώματός της για αποτελεσματική δικαστική προστασία. Η MegaFon υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Συμβούλιο ήταν υποχρεωμένο να κοινοποιήσει τόσο την αιτιολογία όσο και τα στοιχεία εις βάρος της αναιρεσείουσας, ώστε αυτή να μπορέσει να προβάλει λυσιτελώς την άποψή της. Λόγω της μη γνωστοποίησης των αποδεικτικών στοιχείων η αναιρεσείουσα προετοίμασε την προσφυγή της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου υπό συνθήκες συσκότισης. Το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε να γνωστοποιηθούν τα στοιχεία αυτά μόλις κατά τη διάρκεια της ενώπιόν του ένδικης διαδικασίας συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της MegaFon και την περιάγει σε μειονεκτική θέση έναντι του Συμβουλίου.

57.      Το Συμβούλιο και η Επιτροπή ζητούν την απόρριψη του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως και υποστηρίζουν, εν ολίγοις, ότι η επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας, στην πραγματικότητα, αφορά κατ’ ουσίαν τις αρχικές πράξεις, δεδομένου ότι στο υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου, το οποίο κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 28 Ιουνίου 2023, είχαν προσαρτηθεί έγγραφα στοιχεία. Συνεπώς, η αναιρεσείουσα έλαβε γνώση των εγγράφων αυτών τρεις εβδομάδες πριν από την έκδοση της πρώτης πράξης περί διατήρησης και τρεις μήνες πριν από την κατάθεση, στις 2 Οκτωβρίου 2023, του πρώτου υπομνήματος προσαρμογής, με το οποίο σκόπευε να προσαρμόσει την προσφυγή ακυρώσεώς της ώστε να προσβάλει και την πρώτη πράξη περί διατήρησης.

58.      Κατά τα λοιπά, η επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό. Πλην όμως, σε αυτήν την περίπτωση, το Συμβούλιο έχει το δικαίωμα να προσκομίσει στο Γενικό Δικαστήριο έγγραφα γενικώς διαθέσιμα στο κοινό για να τεκμηριώσει την ακρίβεια ενός τέτοιου γνωστού τοις πάσι πραγματικού περιστατικού, η οποία δεν έχει αποδειχθεί με τις επίδικες πράξεις.

59.      Επιπλέον, όσον αφορά τις αρχικές πράξεις, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, στη σκέψη 80 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι έπρεπε να έχουν το στοιχείο του αιφνιδιασμού.

60.      Όσον αφορά την πρώτη πράξη περί διατήρησης, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι λόγοι για τη διατήρηση της αναιρεσείουσας στους επίμαχους καταλόγους παρέμεναν αμετάβλητοι σε σχέση με εκείνους των αρχικών πράξεων. Επομένως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, βάσει πάγιας νομολογίας, ότι το Συμβούλιο δεν υπείχε υποχρέωση ακρόασης της αναιρεσείουσας πριν από την έκδοση της πρώτης πράξης περί διατήρησης.

2.      Εκτίμηση

61.      Πριν από την ανάλυση που ακολουθεί πρέπει να γίνουν τρεις υπομνήσεις.

62.      Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι το υπό κρίση σκέλος προβάλλεται επικουρικώς από την αναιρεσείουσα, για την περίπτωση κατά την οποία η έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο λήψης περιοριστικών μέτρων ατομικού χαρακτήρα δεν συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου.

63.      Στη συνέχεια, δεν πρέπει να λησμονείται ότι το δικαίωμα χρηστής διοίκησης, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 41 του Χάρτη και το οποίο πρέπει να τηρείται από το Συμβούλιο, περιλαμβάνει την υποχρέωση παράθεσης από τη Διοίκηση αρκούντως ειδικής και συγκεκριμένης αιτιολογίας των αποφάσεών της ώστε να παρέχεται στον ενδιαφερόμενο η δυνατότητα να κατανοήσει τους λόγους του εις βάρους του ατομικού μέτρου και αποτελεί ως εκ τούτου το αναγκαίο συμπλήρωμα της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας (22). Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, στο μέτρο που δεν παρέχεται στον θιγόμενο δικαίωμα ακρόασης πριν από τη λήψη της αρχικής αποφάσεως περί καταχώρισης του ονόματός του στον κατάλογο των προσώπων, οντοτήτων ή φορέων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα, η τήρηση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως είναι ακόμη σημαντικότερη, καθότι αποτελεί τη μοναδική εγγύηση που του επιτρέπει, τουλάχιστον μετά την έκδοση της αποφάσεως αυτής, να ασκήσει λυσιτελώς τα ένδικα βοηθήματα που τίθενται στη διάθεσή του για να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της εν λόγω αποφάσεως. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο κατ’ αρχήν υποχρεούται να γνωστοποιεί σε οντότητα που υπόκειται σε περιοριστικά μέτρα τους ειδικούς και συγκεκριμένους λόγους για τους οποίους εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά έπρεπε να ληφθούν (23). Οφείλει, επομένως, να εκθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία, από τα οποία εξαρτάται η νόμιμη δικαιολόγηση των σχετικών μέτρων και τις εκτιμήσεις βάσει των οποίων αποφάσισε να τα λάβει (24).

64.      Ειδικότερα, από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας επιβάλλει, στον τομέα των περιοριστικών μέτρων, αφενός, το Συμβούλιο να κοινοποιεί στην οντότητα που υπόκειται στα εν λόγω μέτρα τους λόγους και τα επιβαρυντικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη, επί των οποίων το Συμβούλιο προτίθεται να στηρίξει την απόφασή του (δικαίωμα γνωστοποίησης της αιτιολογίας και των επιβαρυντικών στοιχείων) και, αφετέρου, το Συμβούλιο να παρέχει τη δυνατότητα στην οντότητα αυτή να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή της επί των λόγων που ελήφθησαν υπόψη εναντίον της (δικαίωμα ακρόασης) (25).

65.      Τέλος, υπενθυμίζεται ότι από τη νομολογία προκύπτει επίσης ότι οι πράξεις με τις οποίες ένα πρόσωπο υπόκειται για πρώτη φορά σε περιοριστικά μέτρα διέπονται από ειδικό νομικό καθεστώς. Στον βαθμό που η MegaFon προβάλλει προσβολή των δικαιωμάτων άμυνάς της τόσο όσον αφορά τις αρχικές πράξεις όσο και όσον αφορά τις πρώτες πράξεις περί διατήρησης, θα αναλύσω διαδοχικά τα δύο αυτά σύνολα πράξεων.

α)      Επί των αρχικών πράξεων

66.      Στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι, όσον αφορά την αρχική απόφαση περί καταχώρισης, το Συμβούλιο δεν υποχρεούται να γνωστοποιήσει προηγουμένως τους λόγους στους οποίους προτίθεται να στηρίξει την καταχώριση, προκειμένου τα σχεδιαζόμενα μέτρα να μπορούν να είναι αιφνιδιαστικά και να μη θιγεί η αποτελεσματικότητά τους (26). Το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι αρχικές πράξεις έπρεπε να είναι αιφνιδιαστικές, προτού καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε προσβολή του δικαιώματος ακρόασης της MegaFon (27).

67.      Όσον αφορά την έλλειψη προηγούμενης γνωστοποίησης των ως άνω λόγων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το Συμβούλιο όφειλε, κατόπιν αιτήματος της αναιρεσείουσας, να γνωστοποιήσει τους λόγους αυτούς αμέσως μετά την έκδοση των αρχικών πράξεων (28). Στη συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο εξακρίβωσε ότι το Συμβούλιο ανταποκρίθηκε στα αιτήματα της MegaFon. Το Γενικό Δικαστήριο, διαπιστώνοντας ότι το Συμβούλιο απάντησε, με έγγραφο της 31ης Μαρτίου 2023, ότι «ότι όλες οι πληροφορίες [...] περιλαμβάνονται στην αιτιολογική σκέψη 10 της αποφάσεως 2023/434 και στα άρθρα 3 και 3β της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε, καθώς και στην αιτιολογική σκέψη 4 και στα άρθρα 2, 2α και 2β του κανονισμού 833/2014, όπως τροποποιήθηκε» (29), έκρινε ότι ο λόγος καταχώρισης, ο οποίος συνίστατο στο ότι MegaFon υποστηρίζει άμεσα το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα, είχε γνωστοποιηθεί στην αναιρεσείουσα (30). Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, ως εκ τούτου, το συμπέρασμα ότι η αναιρεσείουσα ήταν σε θέση να κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους η επωνυμία της καταχωρίσθηκε στους επίμαχους καταλόγους και να υπερασπισθεί τα δικαιώματά της «υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες» (31), καθώς και να αποφασίσει, έχοντας γνώση όλων των στοιχείων, αν ήταν σκόπιμο να προσφύγει ενώπιον δικαστηρίου (32).

68.      Κατ’ αυτόν τον τρόπο, λαμβανομένου υπόψη του νομολογιακού πλαισίου που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 63 επ. της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, δεδομένου ότι περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι το Συμβούλιο είχε γνωστοποιήσει τον λόγο της αρχικής του αποφάσεως περί καταχώρισης, ενώ, αφενός, ο λόγος που γνωστοποιήθηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο αντιστοιχούσε ακριβώς στο κριτήριο και, αφετέρου, τα επιβαρυντικά στοιχεία που έλαβε υπόψη το Συμβούλιο προς στήριξη της αποφάσεώς του περί καταχώρισης δεν γνωστοποιήθηκαν.

69.      Επομένως, πρώτον, διαπιστώνεται ότι ο λόγος που κοινοποιήθηκε στη MegaFon συνίστατο απλώς σε επανάληψη του κριτηρίου. Με άλλα λόγια, η MegaFon ενημερώθηκε για το γεγονός της καταχώρισής της στον κατάλογο των προσώπων που υποστηρίζουν το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα (κριτήριο) διότι υποστηρίζει το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα (λόγος).

70.      Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να διαπιστώσει ότι το Συμβούλιο δεν γνωστοποίησε στη MegaFon τα πραγματικά στοιχεία βάσει των οποίων εξέδωσε τις αρχικές πράξεις ούτε ανέφερε ότι στηρίχθηκε σε γεγονός κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι, ενώ μόνον η κοινοποίηση αρκούντως επακριβών πληροφοριών είναι ικανή να διασφαλίσει ότι ο ενδιαφερόμενος θα μπορέσει να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή του επί των εις βάρος του στοιχείων που έλαβε υπόψη το Συμβούλιο (33).

71.      Τρίτον, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το Συμβούλιο, από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο θεμελίωσε την ανάλυσή του, όσον αφορά τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας της MegaFon, στο ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε γεγονός κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι. Επομένως, το ότι το Γενικό Δικαστήριο εστίασε τη συλλογιστική του στη γνωστοποίηση αποκλειστικά της αιτιολογίας, και όχι των επιβαρυντικών στοιχείων, δεν μπορεί να εξηγηθεί από την επίκληση ενός κατά τεκμήριο γνωστού τοις πάσι γεγονότος το οποίο, εξάλλου, δεν μνημονευόταν καν στις αρχικές πράξεις και, επομένως, δεν περιλαμβανόταν στις διατάξεις στις οποίες το Συμβούλιο είχε παραπέμψει τη MegaFon με το από 31 Μαρτίου 2023 έγγραφό του.

72.      Ως εκ τούτου, προξενεί έκπληξη, αν μη τι άλλο, το συμπέρασμα ότι, με βάση τη γνωστοποίηση και μόνον του λόγου που ελήφθη υπόψη –ο οποίος προέκυπτε, εν τέλει, μόνον από την παραπομπή στις διατάξεις που καθορίζουν το κριτήριο και τη φύση των περιοριστικών μέτρων–, η αναιρεσείουσα τελούσε «υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες» για να υπερασπισθεί τον εαυτό της. Συναφώς, αρκεί να ληφθεί υπόψη ότι το μόνο πληροφοριακό στοιχείο που διέθετε η MegaFon κατά τον χρόνο άσκησης της προσφυγής της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ήταν ο ισχυρισμός ότι θεωρούνταν οντότητα που υποστηρίζει άμεσα το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα.

73.      Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου που εκτίθεται στις σκέψεις 81 έως 85 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ενέχει πλάνη περί το δίκαιο, καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι μόνη η κοινοποίηση στην αναιρεσείουσα του λόγου που ελήφθη υπόψη, όπως προκύπτει από τη σκέψη 84 της ως άνω αποφάσεως, αρκούσε για να διασφαλισθεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας της αναιρεσείουσας. Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τις επιταγές που υπομνήσθηκαν στα σημεία 63 και 64 των παρουσών προτάσεων και από τις οποίες προκύπτει ότι, ακόμη και αν ένα περιοριστικό μέτρο πρέπει, προκειμένου να μη διακυβεύεται η αποτελεσματικότητά του, να μπορεί, ως εκ της φύσεώς του, να επιβάλλεται αιφνιδιαστικά και να εφαρμόζεται αμέσως, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας προϋποθέτει ότι η αρμόδια αρχή της Ένωσης γνωστοποιεί στην ενδιαφερόμενη οντότητα τους λόγους και τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος της και παρέχει το δικαίωμα ακρόασης της οντότητας αυτής ταυτόχρονα ή αμέσως μετά την έκδοση της αποφάσεως που την αφορά (34).

74.      Επομένως, το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτό όσον αφορά τις αρχικές πράξεις.

β)      Επί της πρώτης πράξης περί διατήρησης

75.      Διευκρινίζω εκ προοιμίου ότι, δεδομένου ότι η επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας αφορά, όπως επισήμανε το Συμβούλιο, κατ’ ουσίαν την πράξη περί διατήρησης του Ιουλίου του 2023, δεν θα συμπεριλάβω στην ακόλουθη ανάλυση τη διατήρηση συνεπεία της έκδοσης της πράξης του Ιανουαρίου του 2024 (35).

1)      Επί της μη τήρησης της διττής διαδικαστικής υποχρέωσης κατά το       διοικητικό στάδιο της διατήρησης σε ισχύ

76.      Όσον αφορά τις πράξεις περί διατήρησης, η τήρηση της διττής διαδικαστικής υποχρέωσης που υπομνήσθηκε στο σημείο 64 των παρουσών προτάσεων πρέπει να προηγείται της έκδοσης της αποφάσεως περί διατήρησης του ονόματος του οικείου προσώπου ή της επωνυμίας της οικείας οντότητας στον κατάλογο (36).

77.      Πράγματι, μολονότι στην περίπτωση αρχικής αποφάσεως περί καταχώρισης ενός προσώπου ή μιας οντότητας στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα ενδέχεται να μην γνωστοποιούνται προηγουμένως οι λόγοι και τα επιβαρυντικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η απόφαση ώστε να μπορεί να είναι αιφνιδιαστική, εντούτοις το στοιχείο του αιφνιδιασμού δεν δικαιολογείται πλέον όσον αφορά τις πράξεις περί διατήρησης (37).

78.      Επομένως, όσον αφορά τέτοιες πράξεις, το Συμβούλιο οφείλει να γνωστοποιεί τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που διαθέτει για να στηρίξει τη μέλλουσα απόφασή του και πρέπει να παρέχει στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο ή στην ενδιαφερόμενη οντότητα τη δυνατότητα να προβάλουν λυσιτελώς τις απόψεις τους (38).

79.      Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, εφόσον το Συμβούλιο σκόπευε να διατηρήσει σε ισχύ τα περιοριστικά μέτρα εις βάρος της αναιρεσείουσας για τους ίδιους λόγους βάσει των οποίων εκδόθηκαν οι αρχικές πράξεις, δεν υπείχε υποχρέωση ακρόασης της MegaFon πριν από την έκδοση των πράξεων περί διατήρησης (39).

80.      Εντούτοις, απαλλαγή του Συμβουλίου από την υποχρέωση γνωστοποίησης των λόγων και των αποδεικτικών στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη κατά τον χρόνο της διατήρησης σε ισχύ, όταν οι λόγοι αυτοί συμπίπτουν απολύτως με τους προβαλλόμενους στην αρχική απόφαση, χωρεί μόνον εφόσον οι τελευταίοι αυτοί λόγοι συνάδουν, τόσο από ουσιαστικής όσο και από διαδικαστικής απόψεως, προς τις επιταγές της νομολογίας. Ωστόσο, στο μέτρο που, κατά τη γνώμη μου, τούτο δεν συνέβαινε στις αρχικές πράξεις, η επανάληψη του ίδιου λόγου δεν μπορεί παρά να συνεπάγεται τη διαιώνιση της πλημμέλειας την οποία ενείχαν οι αρχικές πράξεις. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να στηρίξει την εκτίμησή του στη νομολογία που μνημονεύεται στη σκέψη 87 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

81.      Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου των αρχικών πράξεων, δεν ήταν δυνατόν να θεωρηθεί ότι είχαν ήδη κοινοποιηθεί στην αναιρεσείουσα αρκούντως ακριβείς πληροφορίες οι οποίες της παρείχαν τη δυνατότητα να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή της επί των εις βάρος της στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη από το Συμβούλιο και από τις οποίες θα μπορούσε να συναχθεί απαλλαγή του Συμβουλίου από την υποχρέωσή του να παράσχει, με δική του πρωτοβουλία, πρόσβαση στα έγγραφα που περιέχονται στον φάκελό της (40).

2)      Επί της παραπομπής στο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου

82.      Επιπλέον, από τη σκέψη 91 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η MegaFon απευθύνθηκε στο Συμβούλιο στις 13 Ιουνίου 2023 για να ζητήσει τη διαγραφή της επωνυμίας της από τους επίμαχους καταλόγους. Το Συμβούλιο της απάντησε στις 24 Ιουλίου 2023 αναφέροντας τον λόγο της καταχώρισής της και παραπέμποντάς την στο περιεχόμενο του υπομνήματος αντικρούσεως που είχε καταθέσει το εν λόγω θεσμικό όργανο (41) ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στο πλαίσιο της διαδικασίας επί της οποίας εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Με την απάντησή του, το Συμβούλιο δήλωσε επίσης στη MegaFon την πρόθεσή του να τη διατηρήσει στον εν λόγω κατάλογο και την ενημέρωσε για τη δυνατότητα που της είχε παρασχεθεί να υποβάλει παρατηρήσεις έως την 1η Δεκεμβρίου 2023.

83.      Η πρώτη πράξη περί διατήρησης φέρει ημερομηνία 20 Ιουλίου 2023. Επομένως, η πράξη αυτή εκδόθηκε ενώ τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος της MegaFon περιήλθαν σε γνώση της για πρώτη φορά με το υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου, το οποίο της κοινοποιήθηκε στις 10 Ιουλίου 2023.

84.      Μια τέτοια κατάσταση γεννά ερωτήματα.

85.      Υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης, ήτοι σε περίπτωση κατά την οποία, εν τέλει, η οντότητα ενημερώθηκε μόνον για το κριτήριο βάσει του οποίου το Συμβούλιο αποφάσισε την καταχώρισή της χωρίς να περιέλθουν σε γνώση της τα πραγματικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη προς στήριξη της καταχώρισης αυτής, η χρονολογική σειρά των γεγονότων που υπομνήσθηκαν στο σημείο 82 των παρουσών προτάσεων υποδηλώνει ότι υπάρχει σύγχυση ως προς τις δύο χρονικές περιόδους, ήτοι, την περίοδο της διοικητικής διαδικασίας και την περίοδο της ένδικης διαδικασίας.

86.      Από τη σύγχυση αυτή προέκυψε η άρνηση ως προαπαιτούμενου της διοικητικής διαδικασίας, κατά την οποία θα έπρεπε να είχαν διαφυλαχθεί τα δικαιώματα άμυνας της MegaFon. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο δεν γνωστοποίησε τα πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων σκόπευε να στηρίξει την απόφαση περί διατήρησης και δεν παρέσχε στη MegaFon τη δυνατότητα να προβάλει λυσιτελώς την άποψή της πριν από την έκδοση μιας τέτοιας αποφάσεως. Μολονότι, βεβαίως, το υπόμνημα αντικρούσεως του Συμβουλίου ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου κοινοποιήθηκε στη MegaFon στις 10 Ιουλίου 2023, ήτοι πριν από την πρώτη πράξη περί διατήρησης, η MegaFon πληροφορήθηκε μόλις στις 24 Ιουλίου 2023 (ήτοι 4 ημέρες μετά την έκδοση της πράξης αυτής) ότι το Συμβούλιο σκόπευε να διατηρήσει την καταχώριση για τους λόγους που εκτίθενται στο υπόμνημα αντικρούσεως. Πλην όμως, κρίσιμο χρονικό σημείο προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσον το Συμβούλιο σεβάστηκε το δικαίωμα ακρόασης της αναιρεσείουσας συνιστά η ημερομηνία κατά την οποία την καταχώρισε εκ νέου στους επίμαχους καταλόγους (42).

87.      Η διαφύλαξη της αποτελεσματικότητας της διοικητικής διαδικασίας, ώστε να δύναται να επιφέρει αλλαγές στην εξέλιξη της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, επιτάσσει να μη συγχέεται η εν λόγω διαδικασία με το δικαστικό στάδιο που ενδεχομένως έπεται αυτής.

88.      Η πραγματική γνωστοποίηση του λόγου καταχώρισης και, κυρίως, των πραγματικών στοιχείων κατά το χρονικό σημείο του υπομνήματος αντικρούσεως που κατέθεσε το Συμβούλιο μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέσχε στο εν λόγω θεσμικό όργανο τη δυνατότητα να προετοιμαστεί καλύτερα και να επωφεληθεί από μια δυναμική, εξελικτική αντίληψη του συγκεκριμένου λόγου και των συγκεκριμένων στοιχείων, ενώ η αναιρεσείουσα δεν μπόρεσε να λάβει γνώση αυτών ούτε κατά τη διοικητική διαδικασία ούτε εγκαίρως για την κίνηση ένδικης διαδικασίας (43).

89.      Η διαπίστωση αυτή δεν αμβλύνεται από τον ισχυρισμό ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε γεγονός κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι ή ότι δεν ήταν υποχρεωμένο να παράσχει τα πραγματικά στοιχεία που ήταν γνωστά στην αναιρεσείουσα ή ήταν εν γένει διαθέσιμα στο κοινό. Πράγματι, οι εκτιμήσεις αυτές απουσιάζουν παντελώς από τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 86 επ. της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως (44).

90.      Επομένως, στη MegaFon δεν παρασχέθηκε η δυνατότητα να προβάλει λυσιτελώς την άποψή της όσον αφορά τις πράξεις περί διατήρησης του Ιουλίου του 2023 και, συνακόλουθα, το Συμβούλιο ουδέποτε ήταν πραγματικά σε θέση να λάβει υπόψη το σύνολο των κρίσιμων στοιχείων τα οποία θα έπρεπε να περιλαμβάνουν τις –διατυπωθείσες πριν από την απόφαση περί διατήρησης– παρατηρήσεις της MegaFon επί των συγκεκριμένων προσαπτόμενων στοιχείων. Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, «η προστασία που παρέχεται με την απαίτηση γνωστοποιήσεως των επιβαρυντικών στοιχείων και με το δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων πριν τη λήψη μέτρου [διατήρησης σε ισχύ], που συνεπάγεται την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, έχει θεμελιώδη σημασία και είναι απαραίτητη για τα δικαιώματα άμυνας» (45).

91.      Υπό τις συνθήκες αυτές, ο ισχυρισμός ότι η γνωστοποίηση της τεκμηρίωσης για τη διατήρηση της καταχώρισης με το υπόμνημα αντικρούσεως που κατέθεσε το Συμβούλιο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου πραγματοποιήθηκε «εντός ευλόγου χρόνου ο οποίος αρκούσε για να παράσχει στην [αναιρεσείουσα] τη δυνατότητα, υπό τις ειδικές περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, να ασκήσει τα δικαιώματα άμυνας που διαθέτει» (46), ενέχει πλάνη περί το δίκαιο.

92.      Το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να διαπιστώσει ότι μια τέτοια κατάσταση δεν συνάδει με την απαίτηση να γνωστοποιούνται τα επιβαρυντικά στοιχεία πριν από την έκδοση αποφάσεως περί διατήρησης και να παρέχεται στην οικεία οντότητα η ευκαιρία να ακουστεί (47).

93.      Ως εκ τούτου, το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως πρέπει επίσης να γίνει δεκτό όσον αφορά την πρώτη πράξη περί διατήρησης.

Δ.      Επί του τρίτου και του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, με τους οποίους προβάλλεται πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε σε τεκμήριο, αντέστρεψε το βάρος απόδειξης και δεν έλαβε υπόψη την έκταση του εκ μέρους του ελέγχου, παράβαση των άρθρων 41 και 47 του Χάρτη και παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων

94.      Ο τρίτος και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως είναι, κατά τη γνώμη μου, στενά συνδεδεμένοι, δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στο Γενικό Δικαστήριο πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος στηρίχθηκε, στις σκέψεις 118 έως 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο τεκμήριο ότι ένας μεγάλος φορέας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπως η MegaFon, συμμετείχε, σε περίοδο πολέμου, στην άμεση υποστήριξη του στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος της χώρας αυτής, προκειμένου το Γενικό Δικαστήριο να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η καταχώριση της MegaFon στους επίμαχους καταλόγους είναι έγκυρη. Υπό τις συνθήκες αυτές, προτείνω οι δύο αυτοί λόγοι αναιρέσεως να εξετασθούν από κοινού.

95.      Η αμφισβητούμενη συλλογιστική αφορά την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ανάλυση του λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται πλάνη εκτιμήσεως του Συμβουλίου όσον αφορά τις αρχικές πράξεις. Το Γενικό Δικαστήριο κλήθηκε να κρίνει αν τα στοιχεία που προσκόμισε το Συμβούλιο ως παράρτημα στα δικόγραφά του μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν προς στήριξη της καταχώρισης της MegaFon.

96.      Το Γενικό Δικαστήριο άρχισε την εξέταση του ισχυρισμού ότι το Συμβούλιο δεν μπορούσε να επικαλεστεί αποδεικτικά στοιχεία προσκομισθέντα κατά το στάδιο του υπομνήματος αντικρούσεως, υπενθυμίζοντας το κριτήριο βάσει του οποίου καταχωρίσθηκε η MegaFon, ήτοι το κριτήριο της άμεσης υποστήριξης του ρωσικού στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος, και επισημαίνοντας ότι το Συμβούλιο είχε ενημερώσει τη MegaFon ότι όλες οι πληροφορίες που δικαιολογούσαν την καταχώρισή της περιλαμβάνονταν στις σχετικές διατάξεις των αρχικών πράξεων στις οποίες, ως εκ τούτου, παρέπεμψε την αναιρεσείουσα (48).

97.      Το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, στη συνέχεια, τη νομολογία σχετικά με τους όρους υπό τους οποίους η μη κοινοποίηση από το Συμβούλιο των στοιχείων βάσει των οποίων εξέδωσε τα περιοριστικά μέτρα δεν μπορεί να συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας (49). Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός ότι ένας από τους μεγάλους φορείς τηλεπικοινωνιών της Ρωσίας συμμετέχει σε περίοδο πολέμου στην άμεση υποστήριξη του ρωσικού στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος μπορεί «να θεωρηθεί γνωστό τοις πάσι» (50). Όσον αφορά ένα τέτοιο γεγονός, το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, στηριζόμενο στην απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (51), ότι το Συμβούλιο δεν ήταν υποχρεωμένο να κοινοποιήσει στη MegaFon τα έγγραφα ή τα αποδεικτικά στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η αρχική καταχώριση, καθότι τα «πραγματικά περιστατικά ήταν κατά τεκμήριο γνωστά τοις πάσι» (52). Το Γενικό Δικαστήριο εν συνεχεία διαπίστωσε ότι, όσον αφορά «πραγματικά περιστατικά γνωστά τοις πάσι», το Συμβούλιο δεν είναι υποχρεωμένο να αποδεικνύει στις αποφάσεις του την ακρίβεια των πραγματικών περιστατικών προς στήριξη της καταχώρισης ενός προσώπου. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, το οποίο στηρίχθηκε συναφώς στην κατ’ αναλογίαν εφαρμογή της αποφάσεως LG Electronics κατά ΓΕΕΑ (53), μόνον ως απάντηση σε ενδεχόμενη αμφισβήτηση, από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο, της ακρίβειας των ως άνω πραγματικών περιστατικών μπορεί το Συμβούλιο, βάσει της αρχής της ισότητας των όπλων, να προσκομίσει στο Γενικό Δικαστήριο τα έγγραφα που τεκμηριώνουν την ακρίβεια των εν λόγω πραγματικών περιστατικών, η οποία δεν έχει αποδειχθεί στην αμφισβητούμενη ως προς τη νομιμότητά της απόφαση, προκειμένου να παράσχει στον δικαστή της Ένωσης τη δυνατότητα να εξετάσει τα πραγματικά αυτά περιστατικά και την ακρίβειά τους βάσει συγκεκριμένων στοιχείων και να αποφανθεί επί των ισχυρισμών του προσφεύγοντος (54). Στην συνέχεια, το Γενικό Δικαστήριο, αφού διαπίστωσε ότι το Συμβούλιο γνώριζε το γενικό πλαίσιο ή τις γενικώς διαθέσιμες στο κοινό πληροφορίες που αφορούσαν τη MegaFon, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, μολονότι το Συμβούλιο δεν είχε καταρτίσει φάκελο αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων, ήταν σε θέση να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς του κατά της MegaFon σχετικά με «πραγματικό περιστατικό το οποίο ήταν κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι», επικαλούμενο στοιχεία γενικώς διαθέσιμα στο κοινό (55).

1.      Σύνοψη των επιχειρημάτων των διαδίκων

98.      Η MegaFon προβάλλει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθ’ ο μέρος, στις σκέψεις 118 έως 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στηρίχθηκε σε αμάχητο τεκμήριο κατά το οποίο ένας από τους μεγάλους φορείς τηλεπικοινωνιών της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπως η αναιρεσείουσα, συμμετέχει σε περίοδο πολέμου στην άμεση υποστήριξη του στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος της χώρας αυτής, προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η καταχώριση της αναιρεσείουσας στους επίμαχους καταλόγους είναι έγκυρη. Η MegaFon προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο αντέστρεψε το βάρος απόδειξης υπέρ του Συμβουλίου και ότι προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνάς της.

99.      Για την περίπτωση κατά την οποία κριθεί ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό, η MegaFon προβάλλει ότι ο ισχυρισμός κατά τον οποίο η ίδια, ως σημαντικός φορέας του τομέα των τηλεπικοινωνιών, υποστηρίζει το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα δεν ανταποκρίνεται στις νομολογιακές προϋποθέσεις ενός τέτοιου πραγματικού περιστατικού (56).

100. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η διαπίστωση του πασίδηλου χαρακτήρα ενός πραγματικού περιστατικού συνιστά εκτίμηση πραγματικών περιστατικών, η οποία, πλην της περίπτωσης της πρόδηλης παραμόρφωσης, εκφεύγει του αναιρετικού ελέγχου του Δικαστηρίου. Η δε αναιρεσείουσα ουδέν στοιχείο προσκόμισε, το οποίο να αποδεικνύει τέτοια παραμόρφωση.

101. Τα ανωτέρω θεσμικά όργανα υποστηρίζουν ότι, εν πάση περιπτώσει, η επιχειρηματολογία της MegaFon στηρίζεται σε σύγχυση μεταξύ των εννοιών του «πασίδηλου πραγματικού περιστατικού» και του «τεκμηρίου». Εν προκειμένω, το κριτήριο καταχώρισης στους επίμαχους καταλόγους στηρίζεται σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό, που αποτελεί πραγματικό περιστατικό του οποίου η ακρίβεια μπορεί να αμφισβητηθεί. Από τη νομολογία προκύπτει ότι θεσμικό όργανο όπως το Συμβούλιο μπορεί να στηριχθεί σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό και ότι, σε περίπτωση αμφισβήτησης ενώπιον του δικαστή της Ένωσης, το εν λόγω θεσμικό όργανο δικαιούται να προσκομίσει τα έγγραφα στοιχεία που τεκμηριώνουν την ακρίβεια του πραγματικού αυτού περιστατικού, προκειμένου να παράσχει στον δικαστή τη δυνατότητα να εκτιμήσει κατά πόσον αυτό είναι αληθές (57).

102. Το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι τα παρασχεθέντα από το Συμβούλιο στοιχεία συνιστούν μια δέσμη αρκούντως συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων που επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η αναιρεσείουσα υποστηρίζει άμεσα το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα.

103. Το πασίδηλο πραγματικό περιστατικό παραπέμπει, εν γένει, στο ευρέως γνωστό καθεστώς της αναιρεσείουσας ως ενός από τους κύριους φορείς τηλεπικοινωνιών και στον γενικό ρόλο των τηλεπικοινωνιακών υποδομών ως δυνάμενων να διευκολύνουν την ενσωμάτωση των κατεχόμενων εδαφών στη Ρωσική Ομοσπονδία, παρεχομένης κατ’ αυτόν τον τρόπο υποστήριξης στον απώτερο σκοπό του πολέμου που διεξάγει το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα.

104. Όσον αφορά τη νομολογία κατά της οποίας βάλλει η αναιρεσείουσα, το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι η ενότητα και η συνοχή του δικαίου της Ένωσης επιτάσσουν να μπορούν τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης να εφαρμόζουν κατ’ αναλογίαν τη συλλογιστική που έχει ήδη αναπτυχθεί σε άλλους τομείς του δικαίου. Η αναιρεσείουσα δεν υπογράμμισε ουσιώδεις διαφορές μεταξύ του δικαίου των σημάτων και του δικαίου των περιοριστικών μέτρων, οι οποίες να εμποδίζουν μια τέτοια κατ’ αναλογίαν εφαρμογή.

2.      Εκτίμηση

105. Αφού εξετάσω το παραδεκτό των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως, το οποίο, κατ’ εμέ, δεν αμφισβητείται, θα αναλύσω τον ισχυρισμό της MegaFon ότι το Γενικό Δικαστήριο κακώς έκρινε ότι το Συμβούλιο μπορούσε να στηριχθεί στην επίκληση ενός γεγονότος κατά τεκμήριο γνωστού τοις πάσι για να δικαιολογήσει την έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων καταρτισθέντος κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων.

106. Εκτιμώ ότι η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου ενέχει πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο, συνεπεία της οποίας θα προτείνω να γίνουν δεκτοί ο τρίτος και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, εξεταζόμενοι από κοινού.

α)      Επί του παραδεκτού του τρίτου και του τετάρτου λόγου αναιρέσεως

107. Δεδομένου ότι ένα πασίδηλο πραγματικό περιστατικό αποτελεί, όπως υποδηλώνει η ονομασία του, πραγματικό περιστατικό, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η MegaFon επιδιώκει την εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών από το Δικαστήριο και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο τρίτος και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτοι. Το Συμβούλιο, χωρίς ωστόσο να προβάλλει τυπικώς το απαράδεκτο του τρίτου και του τετάρτου λόγου αναιρέσεως που εξετάζει από κοινού, θεωρεί ότι η διαπίστωση του πασίδηλου χαρακτήρα ενός πραγματικού περιστατικού συνιστά, κατά τη νομολογία (58), εκτίμηση πραγματικών περιστατικών, η οποία εκφεύγει του ελέγχου του Δικαστηρίου, πλην της περίπτωσης της παραμόρφωσης.

108. Τούτου δοθέντος, η MegaFon δεν επιδιώκει μόνον εν προκειμένω να αμφισβητήσει την ύπαρξη ή την ακρίβεια του προβαλλόμενου ως πασίδηλου πραγματικού περιστατικού. Υποστηρίζει ότι το Συμβούλιο δεν διέθετε, κατά τον χρόνο της αρχικής καταχώρισης, βασικά στοιχεία ικανά να τεκμηριώσουν το βάσιμο της καταχώρισης και ότι η έλλειψη στέρεης πραγματικής βάσης δεν μπορούσε να αντισταθμιστεί από την επίκληση, κατά τη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ενός πασίδηλου πραγματικού περιστατικού του οποίου, εξάλλου, η MegaFon αμφισβητεί, στην ουσία, τόσο την ύπαρξη όσο και την ακρίβεια.

109. Με άλλα λόγια, οι υπό κρίση λόγοι αναιρέσεως δεν αφορούν, κατά τη γνώμη μου, τόσο τον πασίδηλο χαρακτήρα του πραγματικού περιστατικού ή την ακρίβειά του όσο το ζήτημα αν μπορούν να ληφθούν περιοριστικά μέτρα ελλείψει οποιουδήποτε εγγράφου, απλώς και μόνον βάσει της εκτιμήσεως ενός κατά τεκμήριο γνωστού τοις πάσι ή πασίδηλου πραγματικού περιστατικού, του οποίου η ύπαρξη προβάλλεται και η ακρίβεια τεκμηριώνεται μόνον κατά την ένδικη διαδικασία, με αποτέλεσμα να τίθεται εν αμφιβόλω ακόμη και το αν υπήρξε εκτίμηση διενεργηθείσα από το Συμβούλιο.

110. Επιπλέον, η MegaFon προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο παράβαση των κανόνων για το βάρος απόδειξης, καθώς και προσβολή του δικαιώματος χρηστής διοίκησης και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, τα οποία αποτελούν επίσης νομικά ζητήματα των οποίων μπορεί να επιληφθεί το Δικαστήριο στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως (59).

111. Ως εκ τούτου, ο τρίτος και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να κριθούν παραδεκτοί.

β)      Επί της ουσίας

112. Όσον αφορά την επί της ουσίας εξέταση των υπό κρίση λόγων αναιρέσεως, πρέπει να υπομνησθεί, κατ’ αρχάς, το επίπεδο ελέγχου που απαιτείται από τον δικαστή της Ένωσης όταν πρόκειται για περιοριστικά μέτρα όπως αυτά που πλήττουν τη MegaFon. Εν συνεχεία, θα προβώ σε διευκρινίσεις ως προς την οριοθέτηση της εξέτασης που προτείνω να διενεργείται. Τέλος, θα εξετάσω τον εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχο της εκτιμήσεως του Συμβουλίου.

1)      Υπόμνηση του επιπέδου ελέγχου που αναμένεται από τον δικαστή της Ένωσης όσον αφορά το βάσιμο των περιοριστικών μέτρων ατομικού χαρακτήρα

113. Σε περίπτωση που τούτο είναι ακόμη αναγκαίο, υπενθυμίζω ότι οι κρίσιμες διατάξεις των αρχικών πράξεων συνιστούν, έναντι της MegaFon, περιοριστικά μέτρα ατομικού χαρακτήρα, όπως άλλωστε ορθώς υπομνήσθηκε από το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 45 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.

114. Στο πλαίσιο αυτό, ο δικαστικός έλεγχος που ασκείται επί τέτοιου είδους μέτρων πρέπει να είναι πλήρης (60).

115. Η αποτελεσματικότητα του ως άνω ελέγχου, ο οποίος κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, επιβάλλει στον δικαστή της Ένωσης να βεβαιωθεί ότι η απόφαση με την οποία ελήφθησαν τα περιοριστικά μέτρα και η οποία έχει ατομικό χαρακτήρα για τη MegaFon, στηρίζεται σε αρκούντως στέρεη πραγματική βάση. Τούτο προϋποθέτει έλεγχο των πραγματικών περιστατικών που παρατίθενται στην αιτιολογία της εν λόγω αποφάσεως, ούτως ώστε ο δικαστικός έλεγχος να μην περιορίζεται στην εκτίμηση της πιθανολόγησης των προβαλλόμενων λόγων, αλλά να αφορά το ζήτημα αν οι λόγοι αυτοί, ή τουλάχιστον ένας εξ αυτών που θεωρείται αφ’ εαυτού επαρκής για να στηρίξει τη συγκεκριμένη απόφαση, είναι τεκμηριωμένοι (61). Ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας και του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας συνεπάγεται ότι, σε περίπτωση ένδικης αμφισβήτησης, ο δικαστής της Ένωσης θα ελέγξει, μεταξύ άλλων, τον αρκούντως ακριβή και συγκεκριμένο χαρακτήρα των λόγων που προβλήθηκαν στην πράξη καθώς και το αν αποδείχθηκε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών που αντιστοιχούν στον εξεταζόμενο λόγο με γνώμονα τα στοιχεία που έχουν γνωστοποιηθεί (62).

116. Επιπλέον, ο έλεγχος της ουσιαστικής νομιμότητας των περιοριστικών μέτρων που απόκειται στο Γενικό Δικαστήριο πρέπει να πραγματοποιείται με γνώμονα όχι μόνον τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην αιτιολογία των προσβαλλομένων πράξεων, αλλά και τα στοιχεία που παρέχει το Συμβούλιο, σε περίπτωση αμφισβήτησης, στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου να αποδείξει το υποστατό των προβαλλόμενων στην εν λόγω αιτιολογία πραγματικών περιστατικών(63).

117. Η ανωτέρω εκτίμηση πρέπει να γίνεται με την εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων όχι μεμονωμένα, αλλά εντός του πλαισίου στο οποίο εντάσσονται, δεδομένου ότι το Συμβούλιο ανταποκρίνεται στο βάρος απόδειξης που φέρει, εφόσον προβάλλει ενώπιον του δικαστή της Ένωσης μια δέσμη επαρκώς συγκεκριμένων, σαφών και συγκλινουσών ενδείξεων βάσει των οποίων μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη επαρκούς συνδέσμου μεταξύ του προσώπου που υπόκειται σε μέτρο δέσμευσης κεφαλαίων και του οικείου καθεστώτος. Επιπροσθέτως, εναπόκειται στην αρμόδια αρχή της Ένωσης, σε περίπτωση αμφισβήτησης, να αποδείξει το βάσιμο της αιτιολογίας που ελήφθη υπόψη κατά του εμπλεκόμενου προσώπου, και όχι στο πρόσωπο αυτό να αποδείξει ότι η εν λόγω αιτιολογία δεν είναι βάσιμη. Μολονότι δεν απαιτείται η αρχή αυτή να προσκομίσει ενώπιον του δικαστή της Ένωσης το σύνολο των πληροφοριών και των αποδεικτικών στοιχείων που συνδέονται εγγενώς με την παρατεθείσα αιτιολογία, πρέπει ωστόσο οι πληροφορίες ή τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίσθηκαν να τεκμηριώνουν τους λόγους οι οποίοι ελήφθησαν υπόψη κατά του οικείου προσώπου (64).

118. Οι υπό κρίση λόγοι ακυρώσεως πρέπει τώρα να εξετασθούν υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων.

2)      Επί του ελέγχου, από το Γενικό Δικαστήριο, της εκτιμήσεως στην οποία προέβη το Συμβούλιο

119. Η MegaFon προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό για να στηρίξει την καταχώριση της αναιρεσείουσας και ότι, ως εκ τούτου, δέχθηκε τη δυνατότητα του Συμβουλίου να επικαλεστεί στοιχεία προσκομισθέντα μόνον κατά την ένδικη διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προς «στήριξη» (65) της καταχώρισης της MegaFon.

120. Προκειμένου να εξακριβωθεί αν η ανάλυση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο είναι ορθή, θα πρέπει, εν πρώτοις, να υπομνησθεί το περιεχόμενο των αρχικών πράξεων, που είναι οι μόνες τις οποίες αφορούν οι υπό κρίση λόγοι ακυρώσεως. Εξ αυτού θα συναχθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να λάβει υπόψη, κατά την ανάλυσή του, το γεγονός ότι οι αρχικές πράξεις ουδεμία αναφορά περιείχαν στο κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι γεγονός ή στο πασίδηλο πραγματικό περιστατικό στο οποίο το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι στηρίχθηκε.

121. Εν συνεχεία, σε δεύτερο στάδιο, θα αποδείξω ότι, κατ’ εμέ, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε τη νομολογία σχετικά με τα δικαιώματα άμυνας και τη μη κοινοποίηση των αποδεικτικών στοιχείων σε μια περίπτωση κατά την οποία είχε κληθεί να εξακριβώσει ότι το Συμβούλιο άσκησε πράγματι την εξουσία εκτιμήσεώς του.

122. Σε τρίτο στάδιο, θα εξηγήσω γιατί, κατά τη γνώμη μου, ο παραλληλισμός με τις αποφάσεις Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (66) και LG Electronics κατά ΓΕΕΑ δεν ασκεί επιρροή και συνιστά περαιτέρω πλάνη περί το δίκαιο.

123. Τέλος, σε τέταρτο στάδιο, θα συνα χθούν τα συμπεράσματα που επιβάλλονται κατά το πέρας της ανάλυσης επί του τρίτου και του τετάρτου λόγου αναιρέσεως.

i)      Επί της σιωπής των αρχικών πράξεων, της απουσίας τεκμηρίου και της προβαλλόμενης επίκλησης πασίδηλου πραγματικού περιστατικού

124. Από τη σκέψη 118 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η επωνυμία της αναιρεσείουσας περιελήφθη στους επίμαχους καταλόγους, με τις αρχικές πράξεις, για τον λόγο ότι η MegaFon υποστήριζε άμεσα το ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα.

125. Διαπιστώνεται ότι οι αρχικές πράξεις δεν παρέχουν ορισμό ως προς τι συνιστά «άμεση υποστήριξη» ούτε ως προς τι πρέπει να νοείται ως «στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα» (67).

126. Οι αρχικές πράξεις δεν παρέχουν περαιτέρω ενδείξεις ως προς τους λόγους για τους οποίους το Συμβούλιο θεώρησε, για τις 96 καταχωρίσεις που προστέθηκαν με τις αρχικές πράξεις στο παράρτημα IV της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε, ότι επρόκειτο για άμεση υποστήριξη του στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος της Ρωσίας. Τέτοιες ενδείξεις δεν προκύπτουν, μεταξύ άλλων, από την αιτιολογική σκέψη 10 της αποφάσεως 2023/434. Επομένως, η καταχώριση της MegaFon φαίνεται να προέκυψε από τη διατύπωση του κριτηρίου και από την ταυτόχρονη διαπίστωση ότι η MegaFon πληρούσε το κριτήριο, χωρίς περαιτέρω ισχυρισμό και, κατ’ εμέ, χωρίς πραγματική παράθεση αιτιολογίας, δεδομένου ότι ο λόγος καταχώρισης συνίσταται, εν προκειμένω, στην επανάληψη του κριτηρίου.

127. Το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει, σε παρόμοια περίπτωση, στην οποία οι βασικές έννοιες του κριτηρίου καταχώρισης δεν ορίζονται στη σχετική πράξη ούτε ρυθμίζεται το ζήτημα των αποδεικτικών μέσων, ότι «η εκτίμηση του βασίμου της εγγραφής ενός προσώπου στον κατάλογο των προσώπων και οντοτήτων που υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα απαιτεί πάντοτε την προσκόμιση στοιχείων που αποδεικνύουν ότι το οικείο πρόσωπο» πληροί το κριτήριο (68). Εξαίρεση γίνεται δεκτή μόνον όταν το κριτήριο, όπως είναι διατυπωμένο, περιέχει τεκμήριο (69).

128. Όπως επισήμανε η MegaFon, η χρήση τεκμηρίου, καίτοι είναι κατ’ αρχήν δυνατή, τελεί ωστόσο υπό την προϋπόθεση ότι έχει προβλεφθεί ρητώς στις πράξεις (70). Με άλλα λόγια, τροποποίηση του βάρους απόδειξης του Συμβουλίου δεν χωρεί εάν δεν προβλέπεται ρητώς στις πράξεις.

129. Οι αρχικές πράξεις δεν προέβλεψαν τεκμήριο βάσει του οποίου το Συμβούλιο θα μπορούσε να καταχωρίσει ορισμένα πρόσωπα ή ορισμένες οντότητες. Το Συμβούλιο δεν υποστηρίζει το αντίθετο και, εξάλλου, δεν θεωρεί ότι το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε σε τεκμήριο.

130. Επιπλέον, οι αρχικές πράξεις ουδεμία ρητή αναφορά περιέχουν σε ενδεχόμενο πασίδηλο ή γνωστό τοις πάσι πραγματικό περιστατικό ικανό να στηρίξει την καταχώριση.

131. Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε ότι στηρίχθηκε σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό, για το οποίο η νομολογία δεν απαιτεί να μνημονεύεται ρητώς στις πράξεις προκειμένου να μπορεί να στηρίξει καταχώριση. Επομένως, η επίκληση ενός τέτοιου πραγματικού περιστατικού είχε ως συνέπεια την απαλλαγή του Συμβουλίου από την υποχρέωσή του να τεκμηριώσει την ύπαρξη αρκούντως στέρεης πραγματικής βάσης κατά τον χρόνο της καταχώρισης.

132. Ομολογώ ότι δυσκολεύομαι να αντιληφθώ την τοποθέτηση αυτή.

133. Αφενός, το Συμβούλιο ουδέποτε επικαλέστηκε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό, ούτε στο σώμα των αρχικών πράξεων ούτε στα παραρτήματά τους. Η επίκληση, όμως, ενός τέτοιου περιστατικού έχει ως έννομη συνέπεια ότι αλλάζει το πλαίσιο τόσο ως προς τη γνωστοποίηση της αιτιολογίας όσο και ως προς το βάρος απόδειξης των στοιχείων που στηρίζουν την καταχώριση, το οποίο, χωρίς να αντιστρέφεται, ελαφρύνεται σημαντικά για το Συμβούλιο. Υπό τις συνθήκες αυτές, μολονότι μπορεί να φαίνεται τυπολατρική η απαίτηση να δηλώνει το Συμβούλιο ότι στηρίζεται σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό, φρονώ, εντούτοις, ότι έχει θεμελιώδη σημασία –λαμβανομένου υπόψη του προνομίου που τούτο παρέχει στο Συμβούλιο– να ενημερώνονται συναφώς τα πρόσωπα και οι οντότητες που υπόκεινται στα περιοριστικά μέτρα.

134. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το Συμβούλιο, η επιβολή σε αυτό μιας τέτοιας υποχρέωσης δεν ισοδυναμεί με καταστρατήγηση της πρακτικής αποτελεσματικότητας της επίκλησης πασίδηλου πραγματικού περιστατικού. Πράγματι, η απαίτηση να αναφέρει το Συμβούλιο στη σχετική πράξη ότι προτίθεται να στηριχθεί σε ένα τέτοιο πραγματικό περιστατικό δεν ισοδυναμεί με απαίτηση να διαθέτει το Συμβούλιο τα έγγραφα που τεκμηριώνουν το εν λόγω περιστατικό. Πρόκειται απλώς για μήνυμα προς τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα και τις ενδιαφερόμενες οντότητες ότι το γεγονός ότι τα εν λόγω πρόσωπα και οντότητες πληρούν το κριτήριο που καθόρισε το Συμβούλιο του είναι τόσο προφανές ώστε να προτίθεται να στηρίξει την καταχώρισή τους στο πασίδηλο αυτό πραγματικό περιστατικό. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση μπορεί να επικεντρωθεί αμέσως στο ζήτημα αν υφίσταται ή όχι τέτοιο πραγματικό περιστατικό και αν είναι ακριβές. Στην υπό κρίση υπόθεση, η MegaFon μπόρεσε να αντιληφθεί την πρόθεση του Συμβουλίου μόνον αφότου έλαβε γνώση του υπομνήματος αντικρούσεως που κατέθεσε το Συμβούλιο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

135. Αφετέρου, η θέση που υποστηρίζει το Συμβούλιο θα σήμαινε ότι η επίκληση πασίδηλου πραγματικού περιστατικού υπάγεται σε καθεστώς λιγότερο επαχθές από το προβλεπόμενο για τα τεκμήρια. Ομολογώ ότι, μολονότι η συζήτηση, ιδίως δε η επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστική ως προς τη διάκριση που πρέπει να γίνεται μεταξύ τεκμηρίου και πασίδηλου πραγματικού περιστατικού, εκτιμώ ότι, υπό την οπτική των προσώπων ή οντοτήτων που έχουν καταχωρισθεί, η διαφορά, εν τέλει, και από τη δική τους σκοπιά, είναι ελάχιστα αντιληπτή και ορατή, κατά μείζονα δε λόγο καθότι, κατά το Γενικό Δικαστήριο, το πασίδηλο πραγματικό περιστατικό προκύπτει ότι είναι «κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι» (71). Ουδόλως δικαιολογείται, κατ’ εμέ, η υπαγωγή της εκ μέρους του Συμβουλίου επίκλησης πασίδηλου πραγματικού περιστατικού σε νομικό καθεστώς διαφορετικό από εκείνο του τεκμηρίου.

136. Εξάλλου, από αμιγώς πρακτικής απόψεως, μια τέτοια κατάσταση θα σήμαινε ότι επιτρέπεται στο Συμβούλιο να προβαίνει σε καταχωρίσεις χωρίς έρεισμα σε κείμενα και χωρίς να βασίζεται σε έγγραφα, για τις οποίες θα μπορούσε, μόνον σε δεύτερο (ενδεχομένως, δικαστικό) στάδιο, να επικαλεστεί την ύπαρξη πασίδηλου πραγματικού περιστατικού. Επομένως, ουδόλως θα διασφαλιζόταν ότι το Συμβούλιο εκτίμησε πράγματι την κατάσταση του καταχωριζόμενου προσώπου ή της καταχωριζόμενης οντότητας κατά τον χρόνο της αρχικής καταχώρισης και ότι βεβαιώθηκε για την ύπαρξη και, εν συνεχεία, για την ορθότητα των λόγων που προβάλλει (72), έστω και αν στηρίζονται στην ύπαρξη πασίδηλου πραγματικού περιστατικού. Πλην όμως, η διαφύλαξη της νομιμότητας της δράσης του Συμβουλίου στον τομέα των περιοριστικών μέτρων και, μέσω αυτού, της Ένωσης επιτάσσει τη θωράκισή της από τη μομφή της αυθαιρεσίας.

137. Λαμβανομένων υπόψη των απαιτήσεων περί αποτελεσματικότητας του δικαστικού ελέγχου, τις οποίες ορθώς υπενθύμισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλεγξε τα πραγματικά περιστατικά που προβάλλονται στην αιτιολογία –απαραίτητη προϋπόθεση για να αποδειχθεί ότι το οικείο περιοριστικό μέτρο στηρίζεται σε αρκούντως στέρεη πραγματική βάση–, δεδομένου ότι το πασίδηλο πραγματικό περιστατικό δεν περιλαμβάνεται ακριβώς στην αιτιολογία. Αντιθέτως, το Γενικό Δικαστήριο κατά τα φαινόμενα επέτρεψε στο Συμβούλιο να στηριχθεί εκ των υστέρων σε (εν προκειμένω, πασίδηλο) πραγματικό περιστατικό το οποίο δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι επηρέασε την εκτίμηση του Συμβουλίου κατά τον χρόνο της αρχικής καταχώρισης της MegaFon.

138. Επομένως, υπό το πρίσμα της σιωπής των αρχικών πράξεων ως προς τον ορισμό των συστατικών στοιχείων του χρησιμοποιούμενου κριτηρίου και ως προς την επίκληση πασίδηλου πραγματικού περιστατικού, διαπιστώνεται, όπως υποστηρίζει η MegaFon, ότι ο ισχυρισμός σχετικά με την προβαλλόμενη άμεση υποστήριξη του ρωσικού στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος είναι ασαφής και διφορούμενος και ότι η ακριβής σημασία του υπόκειται σε διάφορες ερμηνείες. Το Συμβούλιο δεν πείθει περί του αντιθέτου επαναλαμβάνοντας απλώς ότι «το πασίδηλο πραγματικό περιστατικό που διαπιστώθηκε από το Γενικό Δικαστήριο [...] παραπέμπει εν γένει στο γεγονός ότι ένας σημαντικός ρωσικός φορέας τηλεπικοινωνιών όπως η αναιρεσείουσα κατ’ ανάγκην υποστηρίζει το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα σε περίοδο πολέμου» (73). Ένας τέτοιος ισχυρισμός δεν επιβάλλεται με την αποδεικτική ισχύ που απαιτείται για πασίδηλα πραγματικά περιστατικά. Τούτο προκύπτει, πρώτον, από το γεγονός ότι η MegaFon ανέφερε, χωρίς να αντικρουσθεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή, ότι είναι ο μόνος φορέας τηλεπικοινωνιών που έχει καταχωρισθεί στους επίμαχους καταλόγους, ενώ, μολονότι είναι σημαντικός φορέας, δεν είναι ο πλέον σημαντικός φορέας (74) και, δεύτερον, από την ένταση με την οποία αμφισβήτησε τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίσθηκαν εν τέλει από το Συμβούλιο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

139. Το Γενικό Δικαστήριο, δεχόμενο ότι το Συμβούλιο στηρίχθηκε σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό λόγω της σιωπής των αρχικών πράξεων, υπέπεσε, στη συλλογιστική του, σε πλάνη περί το δίκαιο.

ii)    Επί της διάκρισης μεταξύ της μη γνωστοποίησης των στοιχείων βάσει των οποίων ελήφθη η απόφαση περί καταχώρισης και της απουσίας τέτοιων στοιχείων κατά τον χρόνο της καταχώρισης

140. Λαμβανομένης υπόψη της σιωπής των αρχικών πράξεων, το Γενικό Δικαστήριο χρησιμοποίησε τις έννοιες των «στοιχείων κατά τεκμήριο γνωστών τοις πάσι» (75) και των «πραγματικών περιστατικών κατά τεκμήριο γνωστών τοις πάσι» (76) για να δικαιολογήσει τη μη γνωστοποίηση των στοιχείων βάσει των οποίων καταχωρίσθηκε η MegaFon (77).

141. Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο επιστράτευσε εκ νέου τη σχετική με τα δικαιώματα άμυνας νομολογία (78), ενώ στην πραγματικότητα είχε ήδη εξετάσει τον λόγο ακυρώσεως που αφορούσε προσβολή των δικαιωμάτων αυτών (79) και είχε κληθεί να βεβαιωθεί ότι το Συμβούλιο είχε πράγματι ασκήσει την εξουσία εκτιμήσεώς του κατά τον χρόνο της καταχώρισης της MegaFon.

142. Επομένως, πέραν της μη γνωστοποίησης των στοιχείων βάσει των οποίων το Συμβούλιο θεώρησε ότι η MegaFon παρείχε άμεση υποστήριξη στο ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα, ζητούμενο ήταν, στην πραγματικότητα, να καθοριστεί αν το Συμβούλιο είχε πράγματι λάβει υπόψη τα στοιχεία αυτά.

iii) Επί της επίκλησης του γνωστού στο καταχωριζόμενο πρόσωπο ή στην καταχωριζόμενη οντότητα πλαισίου, των «πραγματικών περιστατικών κατά τεκμήριο γνωστών τοις πάσι» και της αντίθετης λογικής της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως

143. Το Γενικό Δικαστήριο, για να δικαιολογήσει το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν διέθετε τεκμηρίωση κατά τον χρόνο της καταχώρισης, έκρινε ότι μπορούσε να γίνει επίκληση του πλαισίου και προέβη στον παραλληλισμό με τη νομολογία του Δικαστηρίου, αφενός, στον τομέα των δικαιωμάτων άμυνας και, αφετέρου, στον τομέα του δικαίου των σημάτων σχετικά με τα πασίδηλα πραγματικά περιστατικά.

144. Από την ανάλυση που ακολουθεί προκύπτει ότι ουδείς εκ των παραλληλισμών αυτών φαίνεται να ασκεί επιρροή στην υπό κρίση υπόθεση.

–       Η αδυναμία παραλληλισμού με την απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου

145. Ο παραλληλισμός με την απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (80), την οποία επικαλείται το Συμβούλιο και επί της οποίας το Γενικό Δικαστήριο στήριξε μέρος της ανάλυσής του, δεν είναι πειστικός.

146. Πρώτον, η ανάλυση του Γενικού Δικαστηρίου στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση αφορά εν προκειμένω αποκλειστικώς τις αρχικές πράξεις με τις οποίες καταχωρίσθηκε η MegaFon (81), ενώ η απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (82) αφορούσε απόφαση με την οποία διατηρήθηκε η επωνυμία της οντότητας που είχε καταχωρισθεί στους τότε επίμαχους καταλόγους.

147. Δεύτερον, η απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου αφορά τις προϋποθέσεις (83) υπό τις οποίες το Συμβούλιο μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωση κοινοποίησης σε πρόσωπο ή οντότητα που διατηρείται σε κατάλογο των στοιχείων βάσει των οποίων το Συμβούλιο αποφάσισε τη διατήρηση αυτή (84), ήτοι αφορά τα δικαιώματα άμυνας. Αντικείμενο του τρίτου λόγου ακυρώσεως που προέβαλε η MegaFon ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ήταν να διακριβωθεί ότι το Συμβούλιο ήταν σε θέση να αποδείξει ότι η αρχική καταχώρισή της είχε στηριχθεί σε επαρκή πραγματική βάση και ότι το Συμβούλιο είχε πράγματι ασκήσει την εξουσία εκτιμήσεώς του, όπερ δεν αποτελούσε αντικείμενο της ως άνω αποφάσεως.

148. Τρίτον, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου, η επίκληση του γνωστού στο καταχωριζόμενο πρόσωπο ή στην καταχωριζόμενη οντότητα πλαισίου φαινόταν επιτρεπτή, δεδομένου ότι το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι «ήταν δυνατό να θεωρηθεί ότι η λειτουργία της [...] ως κεντρικής τράπεζας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και οι νομοθετικές διατάξεις που την αφορούσαν αποτελούσαν γνωστό στην αναιρεσείουσα πλαίσιο»(85) υπό το πρίσμα του οποίου το Συμβούλιο δεν ήταν υποχρεωμένο να παράσχει «ρητή αιτιολογία» (86) αφορώσα τις χρηματοπιστωτικές διευκολύνσεις που η αναιρεσείουσα παρείχε στην Ιρανική Κυβέρνηση (87). Πλην όμως, η MegaFon, ως ιδιωτικός φορέας μη στρατιωτικών τηλεπικοινωνιών, δεν κατέχει αντίστοιχη θέση με εκείνη μιας κεντρικής τράπεζας.

149. Τέλος, τέταρτον, διαπιστώνω ότι, με την απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (88), το Δικαστήριο διαπίστωσε κατ’ αρχάς ότι ο ρόλος της αναιρεσείουσας και το κανονιστικό πλαίσιο της δράσης της αποτελούσαν γνωστό σε αυτήν πλαίσιο και, στη συνέχεια, έκρινε ότι το Συμβούλιο δεν ήταν υποχρεωμένο να της παράσχει ρητή αιτιολογία όσον αφορά τους λόγους για τους οποίους εκτιμούσε ότι έπρεπε να της επιβληθούν περιοριστικά μέτρα. Ωστόσο, το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως φαίνεται να προκύπτει από την αντίθετη λογική, καθότι στήριξε το συμπέρασμα αυτό στο γεγονός ότι «[το Συμβούλιο] γνώριζε το γενικό πλαίσιο ή τις γενικώς διαθέσιμες στο κοινό πληροφορίες που αφορούσαν τις οντότητες τις οποίες αποφάσισε να καταχωρίσει στους επίμαχους καταλόγους, μεταξύ δε αυτών και την [αναιρεσείουσα]», προκειμένου να δικαιολογήσει την έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων.

150. Κατ’ εμέ, η επίκληση της αποφάσεως LG Electronics κατά ΓΕΕΑ στηρίζεται στην ίδια αντίθετη λογική, όπως πρέπει τώρα να διευκρινίσω.

–       Η αδυναμία παραλληλισμού με την απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ

151. Ειδικότερα, όσον αφορά τον παραλληλισμό τον οποίο συνήγαγε το Γενικό Δικαστήριο με την απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ, θα εκφράσω επίσης ορισμένες επιφυλάξεις.

152. Υπενθυμίζω ότι, με την απόφαση αυτή, η οποία μνημονεύεται στη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Δικαστήριο καθιέρωσε την αρχή ότι «όργανα», όπως το Γραφείο Εναρμονίσεως στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (εμπορικά σήματα, σχέδια και υποδείγματα) (ΓΕΕΑ) και τα τμήματα προσφυγών του, πρέπει να αποδεικνύουν με τις αποφάσεις τους την ακρίβεια των πραγματικών περιστατικών, εκτός εάν επικαλούνται πασίδηλα πραγματικά περιστατικά. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, ο αιτών μπορεί να αμφισβητήσει την ακρίβεια τέτοιων πραγματικών περιστατικών και ότι το ΓΕΕΑ έχει τότε το δικαίωμα, βάσει της αρχής της ισότητας των όπλων, να τεκμηριώσει την ακρίβεια των εν λόγω γεγονότων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (89). Αντικείμενο της υπόθεσης εκείνης ήταν η επίκληση, από το τμήμα προσφυγών του ΓΕΕΑ, του πασίδηλου πραγματικού περιστατικού ότι «υπό συγκεκριμένη διαμόρφωση, η ηλεκτρική σκούπα μπορεί να συμπιέσει τον αέρα και, συνεπώς, να χρησιμοποιηθεί ως συμπιεστής» (90).

153. Φρονώ ότι η απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ διαφέρει από την περίπτωση για την οποία γίνεται λόγος στην υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως για δύο τουλάχιστον ουσιώδεις λόγους, με αποτέλεσμα η ενδεχόμενη εφαρμογή της στον τομέα των περιοριστικών μέτρων να πρέπει να αντιμετωπισθεί με σύνεση.

154. Συγκεκριμένα, πρώτον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα στοιχεία που εκτίθενται στο σημείο 152 των παρουσών προτάσεων προκύπτουν από το δίκαιο των σημάτων το οποίο –όπως θα καταλήξουμε– διαφέρει σημαντικά από εκείνο των περιοριστικών μέτρων (91).

155. Δεύτερον, το πασίδηλο πραγματικό περιστατικό για το οποίο γίνεται λόγος στην ως άνω απόφαση είναι, κατά τη γνώμη μου, εντελώς διαφορετικής φύσεως από το πασίδηλο πραγματικό περιστατικό στο οποίο, όπως υποστηρίζει το Γενικό Δικαστήριο, στηρίχθηκε το Συμβούλιο (92)και από το οποίο προκύπτει ότι η MegaFon παρέχει άμεση υποστήριξη στο στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα της Ρωσίας. Ο ισχυρισμός ότι μια ηλεκτρική σκούπα μπορεί να συμπιέσει τον αέρα υπό ορισμένες συνθήκες αποτελεί γενίκευση στηριζόμενη σε αληθινή παραδοχή και αντιτάσσεται στον αιτούντα, ο οποίος επιθυμούσε να καταχωρίσει σήμα περιλαμβάνον, μεταξύ άλλων, τον όρο «KOMPRESSOR». Ο ισχυρισμός περί άμεσης υποστήριξης αφορά μια προσωπική και ατομική συμπεριφορά που προσάπτεται στην αναιρεσείουσα, στον οποίο στηρίχθηκε η εις βάρος της λήψη ατομικών μέτρων με συνέπειες (93) των οποίων η βαρύτητα πόρρω απέχει από την απλή άρνηση καταχώρισης σήματος λόγω έλλειψης διακριτικού χαρακτήρα.

iv)    Συμπέρασμα της ανάλυσης

156. Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι, κατά τη γνώμη μου, η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 118 έως 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ενέχει πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο.

157. Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε τη νομολογία σχετικά με τη μη γνωστοποίηση των στοιχείων επί των οποίων βασίζεται η καταχώριση προσώπου σε μια περίπτωση στην οποία δεν αμφισβητείται ότι το Συμβούλιο δεν είχε καταρτίσει φάκελο αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων.

158. Εν συνεχεία, το Γενικό Δικαστήριο, διαπιστώνοντας απλώς, στη σκέψη 120 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, «εν προκειμένω, μπορεί να θεωρηθεί γνωστό τοις πάσι το γεγονός ότι ένας από τους μεγάλους φορείς τηλεπικοινωνιών [...] συμμετέχει σε περίοδο πολέμου στην άμεση υποστήριξη του [ρωσικού] στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος», δεν απέδειξε τον πασίδηλο χαρακτήρα του πραγματικού περιστατικού που επικαλείται το Συμβούλιο.

159. Τέλος –και ίσως κυρίως– το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι το Συμβούλιο ουδέποτε ανέφερε, ούτε στο σώμα των αρχικών πράξεων ούτε στο περιεχόμενο του παραρτήματος IV της αποφάσεως 2014/152, όπως τροποποιήθηκε, στο οποίο καταχωρίσθηκε η MegaFon, ότι στηριζόταν σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό. Πλην όμως, λόγω της έλλειψης οποιασδήποτε αναφοράς στο πασίδηλο πραγματικό περιστατικό που προβάλλεται στις αρχικές πράξεις, σε συνδυασμό με την έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο της καταχώρισης, το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να διαπιστώσει ότι το Συμβούλιο δεν άσκησε πραγματικά την εξουσία εκτιμήσεως που διέθετε εν προκειμένω. Συναφώς, υπενθυμίζω ότι από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι «ακόμη και ένας δικαστικός έλεγχος περιορισμένης έκτασης επιβάλλει να είναι τα θεσμικά όργανα της Ένωσης που εξέδωσαν την επίμαχη πράξη σε θέση να αποδείξουν ενώπιον του [δικαστή της Ένωσης] ότι η πράξη εκδόθηκε κατόπιν πραγματικής άσκησης της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτουν, η οποία προϋποθέτει ότι ελήφθησαν υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία και όλες οι σχετικές περιστάσεις της κατάστασης στη ρύθμιση της οποίας αποβλέπει η πράξη αυτή. Συνεπώς, τα θεσμικά αυτά όργανα πρέπει, τουλάχιστον, να μπορούν να προσκομίσουν και να εκθέσουν κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο τα βασικά στοιχεία τα οποία έπρεπε να έχουν ληφθεί υπόψη ως έρεισμα για τα βαλλόμενα μέτρα της εν λόγω πράξεως και από τα οποία εξαρτιόταν η άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτουν» (94). Τέτοιου είδους απαιτήσεις επιβάλλονται κατά μείζονα λόγο όταν ο δικαστικός έλεγχος είναι πλήρης.

160. Για τους λόγους που μόλις εξέθεσα λεπτομερώς, προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη την έκταση του ελέγχου που όφειλε να ασκήσει και να δεχθεί τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, εξεταζόμενους από κοινού, λόγω προσβολής του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.

Ε.      Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου

161. Κατά το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν η αναίρεση κριθεί βάσιμη, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση.

162. Εάν το Δικαστήριο, αφού δεχθεί το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, τουλάχιστον όσον αφορά τις αρχικές πράξεις και την πράξη περί διατήρησης του Ιουλίου του 2023, θα πρέπει επίσης να προσδιοριστούν οι συνέπειες που συνάγονται από την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της MegaFon.

163. Συναφώς, αφενός, όπως υποστήριξε η αναιρεσείουσα, προσβολή του δικαιώματος πρόσβασης στον φάκελο κατά το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας δεν θεραπεύεται απλώς και μόνον με το να καταστεί η πρόσβαση δυνατή κατά την ένδικη διαδικασία επί ενδεχόμενης προσφυγής ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως (95).

164. Αφετέρου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το Συμβούλιο όφειλε να διασφαλίσει, πριν από τη λήψη των περιοριστικών μέτρων, ότι τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος μιας οντότητας ήταν δυνατόν να της κοινοποιηθούν εγκαίρως, ώστε να μπορέσει αυτή να προβάλει λυσιτελώς την άποψή της και ότι η όψιμη κοινοποίηση πρότασης πράξης, η οποία προσαρτήθηκε στο υπόμνημα ανταπαντήσεως του Συμβουλίου, προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας της οικείας οντότητας και το δικαίωμά της σε αποτελεσματική δικαστική προστασία και, ως εκ τούτου, είχε αντίκτυπο στη νομιμότητα της επίμαχης πράξης (96).

165. Εάν το Δικαστήριο ακολουθήσει αυτή τη νομολογιακή γραμμή, θα είναι, κατά τη γνώμη μου, σε θέση να επιλύσει οριστικά τη διαφορά (97).

166. Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζω ότι, όσον αφορά τις αρχικές πράξεις, πρότεινα επίσης στο Δικαστήριο να δεχθεί τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως. Φρονώ ότι, λαμβανομένης υπόψη της συστημικής σημασίας που έχει η υπό κρίση υπόθεση για τις ένδικες διαφορές σχετικά με περιοριστικά μέτρα, είναι αναγκαίο να τοποθετηθεί το Δικαστήριο για να διορθώσει τα σφάλματα τα οποία ενέχει η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τις συνθήκες υπό τις οποίες το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι άσκησε την εξουσία εκτιμήσεώς του. Συναφώς, φρονώ ότι η διαφορά είναι ώριμη προς εκδίκαση, δεδομένου ότι αφορά τη διαπίστωση, από το Δικαστήριο, ότι η απουσία μνείας του πασίδηλου πραγματικού περιστατικού που φέρεται να επικαλέστηκε το Συμβούλιο, σε συνδυασμό, αφενός, με τη γνωστοποίηση του λόγου που συνίστατο απλώς και μόνον σε επανάληψη του κριτηρίου καταχώρισης και, αφετέρου, με την έλλειψη φακέλου αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο έκδοσης των αρχικών πράξεων, δεν κατέστησε δυνατό να αποδειχθεί ότι το Συμβούλιο είχε πράγματι ασκήσει την εξουσία εκτιμήσεώς του. Επομένως, οι αρχικές πράξεις πρέπει να ακυρωθούν.

IV.    Πρόταση

167. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο:

–        να δεχθεί τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, εξεταζόμενους από κοινού·

–        να απορρίψει τον έκτο λόγο αναιρέσεως, και

–        να δεχθεί το πρώτο σκέλος του εβδόμου λόγου αναιρέσεως.


1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.


2      Οι βάσεις για τον πλήρη έλεγχο που διενεργεί ο δικαστής της Ένωσης επί των περιοριστικών μέτρων τέθηκαν με την απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2008, Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (C‑402/05 P και C‑415/05 P, EU:C:2008:461, σκέψη 326), και δεν έπαυσαν να υπενθυμίζονται έκτοτε (βλ., προσφάτως, απόφαση της 16ης Ιουλίου 2026, Dana Astra κατά Συμβουλίου, C‑326/25 P, EU:C:2026:605, σκέψη 62 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


3      Πιο συγκεκριμένα, η MegaFon καταχωρίσθηκε και διατηρήθηκε στους καταλόγους του παραρτήματος IV της αποφάσεως 2014/512/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου, της 31ης Ιουλίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2014, L 229, σ. 13), και του κανονισμού (ΕΕ) 833/2014 του Συμβουλίου, της 31ης Ιουλίου 2014, σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2014, L 229, σ. 1).


4      T-193/23 (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2025:7).


5      Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/434 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/512/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2023, L 59 I, σ. 593), και κανονισμός (ΕΕ) 2023/427 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 833/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2023, L 59 I, σ. 6) (στο εξής, από κοινού: πράξεις του Φεβρουαρίου 2023).


6      Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1517 του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2023, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/512/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2023, L 184, σ. 40, στο εξής: πράξη περί διατήρησης του Ιουλίου 2023).


7      Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2024/422 του Συμβουλίου, της 29ης Ιανουαρίου 2024, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/512/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ L, 2024/422, στο εξής: πράξη περί διατήρησης του Ιανουαρίου 2024).


8      Βλ. σημείο 499 του παραρτήματος IV της αποφάσεως 2014/512, όπως τροποποιήθηκε.


9      Βλ. αιτιολογική σκέψη 10 της αποφάσεως 2023/434.


10      Βλ. σημείο 499 του παραρτήματος IV του κανονισμού 833/2014, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2023/427.


11      Βλ. σκέψεις 9 έως 11 και 15 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


12      Βλ. σκέψη 16 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


13      Βλ., για τις δύο αυτές αιτιολογικές σκέψεις, σκέψη 18 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως.


14      Αντιστοίχως, απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2023/1217 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουνίου 2023, για την τροποποίηση της απόφασης 2014/512/ΚΕΠΠΑ σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2023, L 159, σ. 451), και κανονισμός (ΕΕ) 2023/1214 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουνίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 833/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα λόγω ενεργειών της Ρωσίας που αποσταθεροποιούν την κατάσταση στην Ουκρανία (ΕΕ 2023, L 159, σ. 1). Βλ., ιδίως, παράρτημα της αποφάσεως 2023/1217 και παράρτημα I του κανονισμού 2023/1214.


15      Το κείμενο αυτό παρατίθεται στη σκέψη 22 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


16      Βλ. σκέψεις 119, 120, 122, 123 και 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


17      Βλ., σε διαφορετικό πλαίσιο, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Μ. Szpunar στην υπόθεση Evonik Operations κατά Επιτροπής (C‑121/25 P, EU:C:2026:368, σημεία 108 επ.).


18      Βλ. απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2017, Tilly-Sabco κατά Επιτροπής (C‑183/16 P, EU:C:2017:704, σκέψη 115 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


19      Βλ., μεταξύ πλούσιας νομολογίας, αποφάσεις της 20ής Σεπτεμβρίου 2017, Tilly‑Sabco κατά Επιτροπής (C‑183/16 P, EU:C:2017:704, σκέψεις 115 και 116), και της 5ης Φεβρουαρίου 2026, Puigdemont i Casamajó κ.λπ. κατά Κοινοβουλίου (Άρση της βουλευτικής ασυλίας) (C‑572/23 P, EU:C:2026:70, σκέψη 132 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


20      Ειδικότερα, όπως προκύπτει, κατά τη γνώμη μου, από την εν λόγω σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, εξακολουθεί να ισχύει η αρχή ότι το Συμβούλιο πρέπει να έχει στη διάθεσή του φάκελο αποδεικτικών στοιχείων κατά τον χρόνο της καταχώρισης, εκτός αν ισχυρίζεται ότι στηρίζεται σε γεγονός κατά τεκμήριο γνωστό τοις πάσι.


21      Το ζήτημα του βασίμου της αρχικής καταχώρισης της MegaFon αποτελεί αντικείμενο του τρίτου και του τετάρτου λόγου της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, οι οποίοι θα εξετασθούν κατωτέρω (βλ. σημεία 94 επ. των παρουσών προτάσεων).


22      Βλ. απόφαση της 9ης Ιουλίου 2026, Institut po ribni resursi Varna (C‑186/25, EU:C:2026:567, σκέψη 75).


23      Η έλλειψη αναφοράς, στην αιτιολογία που αφορά τη MegaFon, στα γνωστά τοις πάσι γεγονότα στα οποία το Συμβούλιο, όπως υποστηρίζει, στηρίχθηκε για να την καταχωρίσει δεν διευκολύνει την ερμηνεία των επίδικων πράξεων και την κατανόηση της ενέργειας του εν λόγω θεσμικού οργάνου. Ειδικότερα, όπως θα καταδειχθεί κατωτέρω στις παρούσες προτάσεις, ο μόνος λόγος στον οποίο φαίνεται να βασίστηκε η καταχώριση και, εν συνεχεία, η διατήρηση της MegaFon συνίστατο σε απλή επανάληψη του κριτηρίου. Αυτή καθεαυτήν η έλλειψη μνείας του πασίδηλου πραγματικού περιστατικού, του οποίου φέρεται να έγινε επίκληση, θίγει, κατ’ εμέ, αδιαμφισβήτητα την αιτιολογία των πράξεων αυτών. Υπενθυμίζω εντούτοις ότι οι παρούσες προτάσεις δεν εξετάζουν τον λόγο αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται παράβαση της υποχρέωσης αιτιολογήσεως, όπως αυτός διατυπώνεται από τη MegaFon στην αίτηση αναιρέσεώς της.


24      Βλ. απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, σκέψεις 102 έως 104 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


25      Βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψεις 111 και 112). Βλ. επίσης απόφαση της 12ης Μαΐου 2022, Boshab/Conseil (C‑242/21 P, EU:C:2022:375, σκέψη 59).


26      Βλ. σκέψεις 77 και 78 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


27      Βλ. σκέψη 80 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


28      Βλ. σκέψη 81 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


29      Σκέψη 83 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


30      Βλ. σκέψη 84 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


31      Σκέψη 85 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


32      Βλ. σκέψη 85 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


33      Βλ. απόφαση της 28ης Ιουλίου 2016, Tomana κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (C‑330/15 P, EU:C:2016:601, σκέψη 66).


34      Βλ. απόφαση της 12ης Μαρτίου 2026, EM System (C‑84/24, EU:C:2026:181, σκέψη 104 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


35      Συγκεκριμένα, στην επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως, η πράξη περί διατήρησης του Ιανουαρίου του 2024 μνημονεύεται μόνον στο σημείο 74 της αιτήσεως αναιρέσεως. Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η MegaFon δεν ανέπτυξε συναφώς ειδική επιχειρηματολογία. Χάριν πληρότητας, υπενθυμίζω ότι, όσον αφορά την πράξη περί διατήρησης του Ιανουαρίου 2024, η MegaFon απευθύνθηκε στο Συμβούλιο με έγγραφο της 6ης Δεκεμβρίου 2023, στο οποίο το Συμβούλιο απάντησε στις 30 Ιανουαρίου 2024 παραπέμποντας στους λόγους που εκτίθενται στις κατατεθείσες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου παρατηρήσεις του και περιλαμβάνονται στο από 27 Οκτωβρίου 2023 πρώτο υπόμνημα προσαρμογής. Η δεύτερη πράξη περί διατήρησης εκδόθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2024 και το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το ζήτημα αν το Συμβούλιο εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του όσον αφορά τη γνωστοποίηση της αιτιολογίας και το δικαίωμα ακρόασης της αναιρεσείουσας στις σκέψεις 92 έως 94 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


36      Βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψη 113).


37      Βλ. απόφαση της 12ης Μαΐου 2022, Bobshab κατά Συμβουλίου (C‑242/21 P, EU:C:2022:375, σκέψη 59).


38      Βλ. αποφάσεις της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Γαλλία κατά People’s Mojahedin Organization of Iran (C‑27/09 P, EU:C:2011:853, σκέψη 62), και της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψεις 111 και 112).


39      Βλ. σκέψη 87 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και εκεί μνημονευόμενη νομολογία. Επί της μη διαφοροποίησης της αιτιολογίας των αρχικών πράξεων και εκείνης των πράξεων περί διατήρησης, παραπέμπω στη σκέψη 89 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


40      Βλ. απόφαση της 28ης Ιουλίου 2016, Tomana κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (C‑330/15 P, EU:C:2016:601, σκέψη 66).


41      Με ημερομηνία 28 Ιουνίου 2023, αλλά κοινοποιηθέν στη MegaFon στις 10 Ιουλίου (βλ. σκέψη 94 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως).


42      Βλ. απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2019, Islamic Republic of Iran Shipping Lines κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑225/17 P, EU:C:2019:82, σκέψη 91).


43      Οι συνέπειες της μη τήρησης της διοικητικής διαδικασίας αντανακλώνται, επομένως, στην ένδικη διαδικασία. Ειδικότερα, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, δεδομένου ότι τα πραγματικά και νομικά στοιχεία προς στήριξη της καταχώρισης γνωστοποιήθηκαν το πρώτον με το υπόμνημα αντικρούσεως της 28ης Ιουνίου 2026, η αναιρεσείουσα δεν μπόρεσε να αντιδράσει παρά μόνο με το υπόμνημα απαντήσεως. Στο πλαίσιο μιας ορθώς διεξαγόμενης διοικητικής διαδικασίας και εφόσον υπάρχει κατατοπιστική αιτιολογία, η συζήτηση σχετικά με την αιτιολογία και τα στοιχεία στα οποία στηρίζεται η αιτιολογία αυτή θα μπορούσε να εκκινήσει ήδη με το εισαγωγικό της δίκης δικόγραφο.


44      Με αξιοσημείωτη εξαίρεση τη σκέψη 93 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία περιγράφει το περιεχόμενο του εγγράφου που απηύθυνε το Συμβούλιο στη MegaFon στις 30 Ιανουαρίου 2024 και που, επομένως, αφορούσε τη δεύτερη πράξη περί διατήρησης. Από την ως άνω σκέψη προκύπτει ότι το Συμβούλιο, στο εν λόγω έγγραφο, ανέφερε ότι γνώριζε τις εν γένει διαθέσιμες στο κοινό πληροφορίες σχετικά με την αναιρεσείουσα.


45      Βλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Γαλλία κατά People’s Mojahedin Organization of Iran (C-27/09 P, EU:C:2011:853, σκέψη 64). Η υπογράμμιση δική μου.


46      Βλ. σκέψη 94 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


47      Βλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2011, Γαλλία κατά People’s Mojahedin Organization of Iran (C-27/09 P, EU:C:2011:853, σκέψη 62).


48      Βλ. σκέψη 118 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


49      Βλ. σκέψη 119 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


50      Βλ. σκέψη 120 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


51      Απόφαση της 7ης Απριλίου 2016 (C‑266/15 P, στο εξής: απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου, EU:T:2016:208).


52      Βλ. σκέψη 122 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


53      Απόφαση της 10ης Νοεμβρίου 2011 (C‑88/11 P, στο εξής: απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ, EU:C:2011:727).


54      Βλ. σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


55      Βλ. σκέψη 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


56      Συναφώς, γίνεται παραπομπή στην απόφαση της 22ας Ιουνίου 2004, Ruiz-Picasso κ.λπ. κατά ΓΕΕΑ - DaimlerChrysler (PICARO) (T‑185/02, EU:T:2004:189, σκέψη 29).


57      Το Συμβούλιο και η Επιτροπή στηρίζονται συναφώς στην απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ (σκέψεις 27 έως 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


58      Το Συμβούλιο επικαλείται, μεταξύ άλλων, την απόφαση της 16ης Ιανουαρίου 2019, Πολωνία κατά Stock Polska sp. z o.o. και EUIPO (C‑162/17 P, EU:C:2019:27, σκέψη 69 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), καθώς και το σημείο 178 των προτάσεων του γενικού εισαγγελέα Y. Bot στις υποθέσεις Anbouba κατά Συμβουλίου (C‑605/13 P και C‑630/13 P, EU:C:2015:2).


59      Βλ. απόφαση της 14η Ιουνίου 2018, Makhlouf κατά Συμβουλίου (C‑458/17 P, EU:C:2018:441, σκέψη 59). Όσον αφορά την αιτίαση που αφορά παράβαση του άρθρου 41 του Χάρτη, παραπέμπω, επί της ουσίας, στην ανάλυσή μου επί του πρώτου σκέλους του εβδόμου λόγου αναιρέσεως.


60      Βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψη 97).


61      Βλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 2026, Dana Astra κατά Συμβουλίου (C‑363/25 P, EU:C:2026:605, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


62      Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Επιτροπή κ.λπ. κατά Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P και C‑595/10 P, EU:C:2013:518, σκέψη 136).


63      Βλ. απόφαση της 22ας Απριλίου 2021, Συμβούλιο κατά PKK (C‑46/19 P, EU:C:2021:316, σκέψη 64).


64      Βλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου (C-702/23 P, EU:C:2025:605, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


65      Βλ. σκέψη 116 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


66      Βλ. σημείο 38 της εν λόγω αποφάσεως.


67      Μολονότι το ζήτημα του ορισμού που πρέπει να δοθεί στο ρωσικό στρατιωτικό και βιομηχανικό σύμπλεγμα δεν αποτελεί αντικείμενο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, επισημαίνω ότι το Συμβούλιο, στα δικόγραφά του, χρησιμοποιεί το επίθετο «στρατιωτικοβιομηχανικός», από το οποίο τίθεται το ερώτημα αν ταυτίζεται απολύτως με τον όρο «στρατιωτικός και βιομηχανικός».


68      Βλ. απόφαση της 9ης Ιουλίου 2020, Haswani κατά Συμβουλίου (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, σκέψη 62). Η υπογράμμιση δική μου.


69      Βλ. απόφαση της 9ης Ιουλίου 2020, Haswani κατά Συμβουλίου (C‑241/19 P, EU:C:2020:545, σκέψη 63 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).


70      Βλ. απόφαση της 13ης Μαρτίου 2012, Tay Za κατά Συμβουλίου (C‑376/10 P, EU:C:2012:138, σκέψη 69).


71      Βλ. σκέψεις 120, 122 και 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


72      Πρβλ. απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2019, Τσεχική Δημοκρατία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C‑482/17, EU:C:2019:1035, σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία), καθώς και σημείο 18 των προτάσεών μου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Λεττονία κατά Aven και Fridman (C‑440/24 P και C‑441/24 P, EU:C:2025:854).


73      Σημείο 37 του υπομνήματος αντικρούσεως του Συμβουλίου.


74      Πράγματι, μόνον ένα από τα δύο μπορεί ισχύει. Είτε είναι πράγματι γνωστό τοις πάσι ότι όλοι οι μεγάλοι φορείς τηλεπικοινωνιών της Ρωσίας συμμετέχουν, σε περίοδο πολέμου, στην άμεση υποστήριξη του ρωσικού στρατιωτικού και βιομηχανικού συμπλέγματος και, ως εκ τούτου, η πρακτική του Συμβουλίου να καταχωρίσει μόνον τη MegaFon γεννά ερωτήματα. Είτε η υποστήριξη αυτή δεν είναι τόσο «γνωστή τοις πάσι» και απαιτεί προσπάθεια να καταδειχθεί από το Συμβούλιο, καθώς και κάποια διαφοροποίηση μεταξύ των φορέων αυτών, όπερ προϋποθέτει ότι το Συμβούλιο πρέπει να παράσχει ορισμένες εξηγήσεις και, επομένως, δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι στηρίζεται σε πασίδηλο πραγματικό περιστατικό.


75      Σκέψη 119 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


76      Βλ. σκέψεις 120, 122, 123 και 124 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


77      Βλ. σκέψη 119 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


78      Βλ. σκέψεις 119 και 122 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


79      Βλ. σκέψεις 62 έως 97.


80      Βλ. σκέψη 38 της αποφάσεως αυτής.


81      Παραπέμπω εν προκειμένω στον τίτλο του μέρους IV B 3.α) της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.


82      Βλ. σκέψη 38 της αποφάσεως αυτής.


83      Βλ. σκέψη 38 της αποφάσεως αυτής.


84      Ακόμη και σύμφωνα με την απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου, εξακολουθεί να ισχύει η αρχή ότι, σε περίπτωση διατήρησης της καταχώρισης, το Συμβούλιο οφείλει να ακούσει προηγουμένως το πρόσωπο ή την οντότητα, εάν προτίθεται να λάβει υπόψη νέα στοιχεία σε σχέση με την αρχική καταχώριση.


85      Βλ. σκέψη 37 της αποφάσεως αυτής.


86      Βλ. απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (σκέψη 37).


87      Βλ. απόφαση Central Bank of Iran κατά Συμβουλίου (σκέψη 38).


88      Απόφαση της 7ης Απριλίου 2016 (C‑266/15 P, EU:C:2016:208).


89      Βλ. απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ (σκέψεις 27 και 28).


90      Βλ. απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ (σκέψη 31).


91      Θα μπορούσε επίσης να προστεθεί ότι η απόφαση LG Electronics κατά ΓΕΕΑ αφορά την επίκληση πασίδηλου πραγματικού περιστατικού εκ μέρους «οργάνου». Μπορεί να θεωρηθεί ότι το καθήκον του Συμβουλίου, ως θεσμικού οργάνου, καθορίζεται με αυστηρότερο τρόπο.


92      Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται από τα λοιπά πασίδηλα πραγματικά περιστατικά που διατυπώνονται στη νομολογία του Δικαστηρίου και μνημονεύονται από το Συμβούλιο στα δικόγραφά του, ήτοι από το γεγονός ότι η θέση του πηδαλίου τελεί σε άμεση σχέση με το οπτικό πεδίο του οδηγού (βλ. απόφαση της 20ής Μαρτίου 2014, Επιτροπή κατά Λιθουανίας, C‑61/12, EU:C:2014:172, σκέψη 62)· ότι, πολύ πριν από το 1998, το κρατούν στην Κίνα οικονομικό σύστημα είχε παύσει να είναι το σύστημα χώρας όπου η εμπορική δραστηριότητα είναι κρατική [απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2018, Επιτροπή κατά Xinyi PV Products (Anhui) Holdings (C‑301/16 P, EU:C:2018:132, σκέψη 78)]· ότι το επάγγελμα του δικηγόρου μπορεί να εκλάβει διάφορες μορφές που εκτείνονται από την άσκηση ατομικής δικηγορίας έως την παροχή δικηγορικών υπηρεσιών από μεγάλες διεθνείς δικηγορικές εταιρίες (απόφαση της 24ης Μαρτίου 2022, PJ και PC κατά EUIPO, C‑529/18 P και C‑531/18 P, EU:C:2022:218, σκέψη 79)· ότι, καθότι οι βασικές πρώτες ύλες έχουν σχετικά χαμηλή αγοραία αξία σε σχέση, κυρίως, με το κόστος μεταφοράς τους, ο κίνδυνος εξαγωγής σημαντικού μέρους της παραγωγής ενός ορυχείου αντί της πώλησης των σχετικών βασικών πρώτων υλών στην τοπική αγορά φαινόταν μάλλον απίθανος, αν όχι αδύνατος (απόφαση της 13ης Ιουλίου 2023, Xella Magyarország, C‑106/22, EU:C:2023:568, σκέψη 73)· ότι ορισμένες μορφές συμπαιγνίας, όπως αυτές που συνεπάγονται τον οριζόντιο καθορισμό των τιμών, μπορούν να θεωρηθούν σε τέτοιο βαθμό ικανές να επιφέρουν αρνητικά αποτελέσματα, ιδίως επί των τιμών, της ποσότητας ή της ποιότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών, ώστε, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, να παρέλκει η απόδειξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων τους στην αγορά (απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2024, Em akaunt BG, C‑438/22, EU:C:2024:71, σκέψη 51) ή ότι η όραση επιτελεί ουσιώδη λειτουργία για την οδήγηση μηχανοκίνητων οχημάτων [απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, CBR (Ημιανοψία) (C‑703/22, EU:C:2024:261, σκέψη 42)].


93      Βλ. απόφαση της 1ης Αυγούστου 2025, Timchenko κατά Συμβουλίου (C‑702/23 P, EU:C:2025:608, σκέψη 62).


94      Απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 2019, Τσεχική Δημοκρατία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου (C482/17, EU:C:2019:1035, σκέψη 81). Η υπογράμμιση δική μου.


95      Βλ. απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2019, Glencore Agriculture Hungary (C‑189/18, EU:C:2019:861, σκέψη 52).


96      Βλ. απόφαση της 18ης Φεβρουαρίου 2016, Συμβούλιο κατά Bank Mellat (C‑176/13 P, EU:C:2016:96, σκέψη 82).


97      Πάντως, από μια πιο πρόσφατη τάση της νομολογίας του Δικαστηρίου, η οποία αναπτύχθηκε σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, προκύπτει επίσης ότι η προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, και ειδικότερα του δικαιώματος ακρόασης, συνεπάγεται την ακύρωση της αποφάσεως που ελήφθη κατά το πέρας της σχετικής διοικητικής διαδικασίας μόνον αν, ελλείψει της παρατυπίας, η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα (βλ. απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2024, Harley-Davidson Europe και Neovia Logistics Services International κατά Επιτροπής, C‑297/23 P, EU:C:2024:971, σκέψη 104). Το ίδιο ισχύει σε περίπτωση προσβολής του δικαιώματος πρόσβασης στον φάκελο κατά τη διαδικασία που προηγείται της έκδοσης βλαπτικής αποφάσεως (απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, SGI Studio Galli Ingegneria κατά Επιτροπής, C‑371/21 P, EU:C:2022:566, σκέψη 82 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Αν το Δικαστήριο προκρίνει την τελευταία αυτή προσέγγιση, θα πρέπει, τουλάχιστον όσον αφορά την πράξη περί διατήρησης του Ιουλίου του 2023, να αναπέμψει την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προκειμένου αυτό να διαπιστώσει αν, κατόπιν διοικητικής διαδικασίας διεξαχθείσας κατά τρόπο σύμφωνο προς τα δικαιώματα άμυνας της MegaFon, το Συμβούλιο θα μπορούσε να καταλήξει σε διαφορετικό αποτέλεσμα από εκείνο στο οποίο κατέληξε.