Προσωρινό κείμενο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)

της 24ης Σεπτεμβρίου 2026 (*)

« Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των καταναλωτών – Οδηγία 2011/83/ΕΕ – Συμβάσεις που συνάπτονται με τους καταναλωτές – Δικαίωμα υπαναχώρησης από σύμβαση συναφθείσα εκτός εμπορικού καταστήματος – Άρθρο 2, σημείο 8 – Έννοια της “σύμβασης εκτός εμπορικού καταστήματος” – Έγγραφη προσφορά του εμπόρου – Αποδοχή της προσφοράς αυτής παρουσία του εμπόρου εκτός του εμπορικού καταστήματός του »

Στην υπόθεση C‑381/25,

με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Landgericht Cottbus (πρωτοδικείο Cottbus, Γερμανία) με απόφαση της 10ης Ιουλίου 2024, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Ιουνίου 2025, στο πλαίσιο της δίκης

PL,

GQ

κατά

Gexx aeroSol GmbH,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),

συγκείμενο από τους M. L. Arastey Sahún (εισηγήτρια), πρόεδρο τμήματος, J. Passer, E. Regan, Δ. Γρατσία και B. Smulders, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: M. Szpunar

γραμματέας: A. Calot Escobar

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον P. Kienapfel και την I. Rubene,

κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 8, της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2011, L 304, σ. 64), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019 (ΕΕ 2019, L 328, σ. 7) (στο εξής: οδηγία 2011/83).

2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ των PL και GQ, καταναλωτών, και της Gexx aeroSol GmbH, εταιρίας γερμανικού δικαίου, σχετικά με την επιστροφή ποσού προκαταβολής που εξοφλήθηκε δυνάμει σύμβασης απόκτησης και εγκατάστασης φωτοβολταϊκού συστήματος.

 Το νομικό πλαίσιο

 Το δίκαιο της Ένωσης

3        Οι αιτιολογικές σκέψεις 21 και 37 της οδηγίας 2011/83 διαλαμβάνουν τα εξής:

«(21)      Ως σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος θα πρέπει να ορίζεται η σύμβαση που συνάπτεται με την ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή, σε χώρο που δεν αποτελεί το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου, παραδείγματος χάριν στο σπίτι ή στον χώρο εργασίας του καταναλωτή. Κατά τις συναλλαγές εκτός εμπορικών καταστημάτων, ο καταναλωτής μπορεί να είναι δυνητικά υπό ψυχολογική πίεση ή αντιμέτωπος με το στοιχείο του αιφνιδιασμού, ανεξάρτητα από το εάν ο καταναλωτής έχει ζητήσει την επίσκεψη του εμπόρου ή όχι. Ο ορισμός της σύμβασης εκτός εμπορικού καταστήματος θα πρέπει να περιλαμβάνει και καταστάσεις κατά τις οποίες ο έμπορος απευθύνεται προσωπικά και ατομικά σε συγκεκριμένο καταναλωτή εκτός εμπορικού καταστήματος, αλλά η σύμβαση συνάπτεται αμέσως μετά στο εμπορικό κατάστημα του εμπόρου ή με εξ αποστάσεως επικοινωνία. [...] Ως εκτός εμπορικού καταστήματος συναπτόμενες συμβάσεις θα πρέπει να θεωρούνται και οι αγορές που πραγματοποιούνται στη διάρκεια εκδρομής που οργανώνεται από τον έμπορο κατά τη διάρκεια της οποίας προωθούνται και προσφέρονται προς πώληση τα κτηθέντα προϊόντα.

[...]

(37)      [...] Όσον αφορά τις συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος, ο καταναλωτής θα πρέπει να έχει το δικαίωμα υπαναχώρησης εξαιτίας του δυνητικού στοιχείου του αιφνιδιασμού και/ή της ψυχολογικής πίεσης. Η υπαναχώρηση από τη σύμβαση θα πρέπει να τερματίζει την υποχρέωση των συμβαλλόμενων μερών για εκτέλεση της σύμβασης.»

4        Το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ορισμοί», προβλέπει τα ακόλουθα:

«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

[...]

8)      “σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος”: κάθε σύμβαση μεταξύ του εμπόρου και του καταναλωτή:

α)      η οποία συνάπτεται με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή σε χώρο που δεν είναι το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου,

β)      για την οποία έγινε προσφορά από τον καταναλωτή κάτω από τις ίδιες συνθήκες που περιγράφονται στο στοιχείο α),

γ)      η οποία συνάπτεται στο εμπορικό κατάστημα του εμπόρου ή με χρήση οποιουδήποτε μέσου εξ αποστάσεως επικοινωνίας αμέσως μετά από προσωπική και ατομική επαφή με τον καταναλωτή σε χώρο που δεν είναι το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου, με την ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή, ή

δ)      η οποία συνάπτεται στη διάρκεια εκδρομής οργανωμένης από τον έμπορο με σκοπό ή αποτέλεσμα τη διαφήμιση και πώληση αγαθών ή υπηρεσιών στον καταναλωτή·

[...]».

5        Το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απαιτήσεις ενημέρωσης για συμβάσεις εξ αποστάσεως και συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος», έχει στην παράγραφο 1 ως εξής:

«Πριν δεσμευθεί ο καταναλωτής με σύμβαση συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ο έμπορος παρέχει στον καταναλωτή τις ακόλουθες πληροφορίες με ευκρινή και κατανοητό τρόπο:

[...]

η)      όπου υπάρχει δικαίωμα υπαναχώρησης, τις προϋποθέσεις, την προθεσμία και τις διαδικασίες άσκησης του δικαιώματος σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1, καθώς και το υπόδειγμα του εντύπου υπαναχώρησης που παρατίθεται στο παράρτημα I τμήμα Β·

[...]».

6        Το άρθρο 9 της ίδιας οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαίωμα υπαναχώρησης», ορίζει στην παράγραφο 1 τα ακόλουθα:

«1.      Εκτός εάν ισχύουν οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 16, ο καταναλωτής διαθέτει προθεσμία 14 ημερών για να υπαναχωρήσει από την εξ αποστάσεως σύμβαση ή τη σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος χωρίς να αναφέρει τους λόγους και χωρίς καμία επιβάρυνση πέρα από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 13 παράγραφος 2 και στο άρθρο 14.

[…]

2.      Με την επιφύλαξη του άρθρου 10, η περίοδος υπαναχώρησης που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου λήγει μετά από 14 ημέρες ή, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει κανόνες σύμφωνα με την παράγραφο 1α του παρόντος άρθρου, 30 ημέρες από:

α)      από την ημερομηνία σύναψης της σύμβασης, για τις συμβάσεις υπηρεσιών·

β)      για τις συμβάσεις πώλησης, από την ημέρα κατά την οποία ο καταναλωτής ή ένα τρίτο μέρος το οποίο υποδεικνύεται από αυτόν, διαφορετικό από τον μεταφορέα, αποκτά τη φυσική κατοχή των αγαθών ή:

[…]».

7        Το άρθρο 10 της οδηγίας 2011/83, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παράλειψη ενημέρωσης σχετικά με το δικαίωμα υπαναχώρησης», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:

«Εάν ο έμπορος δεν έχει παράσχει στον καταναλωτή τις πληροφορίες σχετικά με το δικαίωμα υπαναχώρησης όπως απαιτείται από το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο η), η προθεσμία υπαναχώρησης λήγει 12 μήνες μετά το τέλος της αρχικής προθεσμίας υπαναχώρησης, όπως αυτή προσδιορίζεται βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2.»

 Το γερμανικό δίκαιο

8        Η οδηγία 2011/83 μεταφέρθηκε στο γερμανικό δίκαιο με τον Gesetz zur Umsetzung der Verbraucherrechterichtlinie und zur Änderung des Gesetzes zur Regelung der Wohnungsvermittlung (νόμο περί μεταφοράς της οδηγίας σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών στην εσωτερική έννομη τάξη και περί τροποποιήσεως του νόμου σχετικά με τη ρύθμιση των γραφείων μεσιτείας ακινήτων), της 20ής Σεπτεμβρίου 2013 (BGBl. I 2013, σ. 3642).

 Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

9        Η Gexx aeroSol είναι εταιρία η οποία παρέχει υπηρεσίες σχεδιασμού, εγκατάστασης και συντήρησης ολοκληρωμένων ενεργειακών συστημάτων γύρω από την ηλιακή ενέργεια.

10      Στις 8 Απριλίου 2022, οι PL και GQ, καταναλωτές, έλαβαν προσφορά από την Gexx aeroSol σχετικά με την απόκτηση και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων μπαταρίας αποθήκευσης και εξαρτημάτων.

11      Στις 31 Μαΐου 2022, η προσφορά αυτή υπεγράφη από τους PL και GQ στην οικία τους, παρουσία εκπροσώπου της Gexx aeroSol (στο εξής: επίμαχη σύμβαση).

12      Στις 8 Νοεμβρίου 2022, η Gexx aeroSol εξέδωσε τιμολόγιο για προκαταβολή ύψους 6 479,31 ευρώ, η οποία εξοφλήθηκε από τους PL και GQ.

13      Η Gexx aeroSol παρέδωσε το φωτοβολταϊκό σύστημα, πλην όμως η εγκατάσταση της μπαταρίας αποθήκευσης δεν πραγματοποιήθηκε. Η μερική αυτή παροχή έγινε δεκτή από τους PL και GQ στις 7 Φεβρουαρίου 2023.

14      Με υπόμνημα της 9ης Ιουνίου 2023, το οποίο περιήλθε στην Gexx aeroSol αυθημερόν, ο εκπρόσωπος των PL και GQ δήλωσε την υπαναχώρηση των εντολέων του από την επίμαχη σύμβαση, ζητώντας επίσης την επιστροφή σε αυτούς της εξοφληθείσας προκαταβολής.

15      Επιληφθέν αγωγής που άσκησαν οι PL και GQ κατά της Gexx aeroSol με αντικείμενο την επιστροφή του εν λόγω ποσού, το Landgericht Cottbus (πρωτοδικείο Cottbus, Γερμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο, διαπιστώνει ότι η εταιρία δεν παρέσχε στους καταναλωτές καμία πληροφόρηση σχετικά με το δικαίωμα υπαναχώρησης που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο ηʹ, της οδηγίας 2011/83. Επομένως, σύμφωνα με το αιτούν δικαστήριο, εφόσον θεωρηθεί ότι οι PL και GQ είχαν τέτοιο δικαίωμα υπαναχώρησης, η προθεσμία για την άσκησή του άρχισε να τρέχει, το νωρίτερο, στις 31 Μαΐου 2022 και παρήλθε, το νωρίτερο, στις 14 Ιουνίου 2023, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 10, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής.

16      Υπό τις ανωτέρω συνθήκες, η υπαναχώρηση των PL και GQ στις 9 Ιουνίου 2023 δηλώθηκε εντός των προθεσμιών τις οποίες προβλέπει η εν λόγω οδηγία.

17      Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες ως προς το αν η επίμαχη σύμβαση μπορεί να θεωρηθεί ως «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 8, της οδηγίας 2011/83, και, κατά συνέπεια, αν εμπίπτει στο καθεστώς που προβλέπεται στην οδηγία αυτή.

18      Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν, σε περίπτωση που ο καταναλωτής έχει στη διάθεσή του προσφορά υποβληθείσα από έμπορο και μόνον η αποδοχή της προσφοράς αυτής λαμβάνει χώρα εκτός «εμπορικού καταστήματος», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 9, της εν λόγω οδηγίας, η σύμβαση που συνάπτεται κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος», κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 8, της ίδιας οδηγίας.

19      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι οι ερμηνείες από τα γερμανικά δικαστήρια της εθνικής ρύθμισης με την οποία μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό δίκαιο οι διατάξεις της οδηγίας 2011/83 δεν συμπίπτουν. Κατά τη νομολογία του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία), ο καταναλωτής δεν έχει δικαίωμα υπαναχώρησης σε περίπτωση όπως αυτή για την οποία γίνεται λόγος στη σκέψη 18 της παρούσας αποφάσεως.

20      Απεναντίας, το αιτούν δικαστήριο τείνει να κάνει δεκτό ότι η σύναψη της σύμβασης, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83, συμπίπτει με το χρονικό σημείο της «τελικής συμβατικής δήλωσης», εν προκειμένω της αποδοχής από τον καταναλωτή της προσφοράς του εμπόρου. Συνεπώς, αν η αποδοχή αυτή, η οποία δεσμεύει τον καταναλωτή, πραγματοποιείται με φυσική παρουσία του εμπόρου εκτός του εμπορικού καταστήματός του, ο καταναλωτής έχει δικαίωμα υπαναχώρησης, σύμφωνα με την εν λόγω οδηγία.

21      Η ανωτέρω ερμηνεία επιρρωννύεται τόσο από τη γενική οικονομία όσο και από τον σκοπό της συγκεκριμένης οδηγίας. Ειδικότερα, αφενός, υπό το πρίσμα του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2011/83, ο χαρακτηρισμός μιας σύμβασης ως «σύμβασης εκτός εμπορικού καταστήματος» εξαρτάται επίσης από τις περιστάσεις που περιβάλλουν τη νομικώς δεσμευτική δήλωση βούλησης του καταναλωτή, τούτο δε μάλιστα ακόμη και στην περίπτωση της μεταγενέστερης κατάρτισης της σύμβασης. Αφετέρου, ο καταναλωτής θα μπορούσε να υποστεί πίεση από τον έμπορο, λόγω της φυσικής παρουσίας του τελευταίου στον χώρο κατά τον χρόνο αποδοχής της προσφοράς του, έστω και αν ο καταναλωτής είχε ήδη στη διάθεσή του την εν λόγω προσφορά προκειμένου να την εξετάσει.

22      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Landgericht Cottbus (πρωτοδικείο Cottbus) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1)      Έχει η οδηγία [2011/83] την έννοια ότι η σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83/ΕΕ απαιτεί τόσο η προσφορά όσο και η αποδοχή της σύμβασης να γίνονται με ταυτόχρονη παρουσία των συμβαλλομένων μερών;

2)      Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα: Έχει η οδηγία 2011/83 την έννοια ότι δεν υφίσταται σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της [οδηγίας αυτής], όταν ο έμπορος, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 2, της [εν λόγω οδηγίας], αποστέλλει προηγουμένως στον καταναλωτή, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 1, της [ίδιας οδηγίας], προσφορά συμβάσεως την οποία ο καταναλωτής αποδέχεται εκτός εμπορικού καταστήματος με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου;

3)      Έχει σημασία για την απάντηση στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα το αν πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις ή διαπραγματεύσεις ή αν υπήρξε κάποιος χρόνος για την εξέταση της σύμβασης;»

 Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

23      Με τα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να συνεξεταστούν, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση αποδοχής από τον καταναλωτή, παρουσία του εμπόρου και σε χώρο που δεν αποτελεί την εμπορική εγκατάσταση του τελευταίου, της προσφοράς που του είχε αποσταλεί προηγουμένως από τον έμπορο, η σύμβαση που συνάπτεται συναφώς αποτελεί «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος», κατά την έννοια της συγκεκριμένης διάταξης.

24      Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι η διάταξη αυτή ορίζει τη «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος» ως κάθε σύμβαση μεταξύ του εμπόρου και του καταναλωτή η οποία συνάπτεται με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή σε χώρο που δεν είναι το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου.

25      Εντούτοις, η έννοια της «σύναψης» της σύμβασης δεν ορίζεται στην οδηγία 2011/83. Πλην όμως, δεδομένου ότι το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας δεν παραπέμπει στα εθνικά δίκαια όσον αφορά την έννοια του εν λόγω όρου, ο όρος αυτός πρέπει, κατά πάγια νομολογία, να θεωρηθεί ως αυτοτελής έννοια του δικαίου της Ένωσης, η οποία χρήζει ενιαίας ερμηνείας εντός αυτής (πρβλ. αποφάσεις της 18ης Ιανουαρίου 1984, Ekro, 327/82, EU:C:1984:11, σκέψη 11, και της 3ης Σεπτεμβρίου 2014, Deckmyn και Vrijheidsfonds, C‑201/13, EU:C:2014:2132, σκέψη 15).

26      Κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (απόφαση της 9ης Ιανουαρίου 2025, Commune de Schaerbeek και Commune de Linkebeek, C‑627/23, EU:C:2025:9, σκέψη 28).

27      Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, το γράμμα του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83, επισημαίνεται ότι η διάταξη αυτή απαιτεί μόνον, προκειμένου να υφίσταται «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος» κατά την έννοια της εν λόγω οδηγίας, η οικεία σύμβαση να έχει «συναφθεί» με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή σε τόπο που δεν είναι το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου. Όπως, όμως, προκύπτει από τη συνήθη έννοια του όρου «σύναψη» μιας σύμβασης, η οικεία σύμβαση δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να θεωρηθεί ως συναφθείσα ενόσω η προσφορά δεν έχει γίνει δεκτή από το πρόσωπο που είναι ο αποδέκτης της.

28      Ωστόσο, από κανένα στοιχείο του γράμματος του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83 δεν μπορεί να συναχθεί ότι η εν λόγω διάταξη απαιτεί, προκειμένου να έχει εφαρμογή, η προσφορά για τη σύναψη της σύμβασης να έχει υποβληθεί επίσης με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή σε τόπο που δεν είναι το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου.

29      Όσον αφορά, εν συνεχεία, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχεία βʹ και γʹ, της οδηγίας αυτής προβλέπει δύο άλλες περιπτώσεις κατά τις οποίες μια σύμβαση μπορεί να χαρακτηριστεί ως «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος».

30      Συγκεκριμένα, από το γεγονός ότι, στις δύο αυτές άλλες περιπτώσεις, ο νομοθέτης μερίμνησε να διευκρινίσει τις προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληροί, υπό τις σχετικές περιστάσεις, η προσφορά ή η προσέλκυση του καταναλωτή προκειμένου η σύμβαση που προέκυψε από την εν λόγω προσφορά ή προσέλκυση να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος» κατά την έννοια της ως άνω οδηγίας, συνάγεται εξ αντιδιαστολής ότι η εφαρμογή του άρθρου 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83 δεν εξαρτάται από τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η προσφορά ή η ενδεχόμενη προσέλκυση.

31      Επιπλέον, το άρθρο 2, σημείο 7, της ίδιας οδηγίας προβλέπει μια προϋπόθεση προκειμένου μια σύμβαση να μπορεί να θεωρηθεί ως «σύμβαση εξ αποστάσεως», ήτοι την αποκλειστική χρήση από τα μέρη ενός ή περισσοτέρων μέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως «μέχρι και τη στιγμή σύναψης της σύμβασης». Πλην όμως, το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της ίδιας οδηγίας, το οποίο αφορά τις συμβάσεις «εκτός εμπορικού καταστήματος», δεν προβλέπει ανάλογη προϋπόθεση σχετικά με όλα τα στάδια της σύναψης της σύμβασης.

32      Τέλος, ως προς τον σκοπό των διατάξεων της οδηγίας 2011/83 που αφορούν τις εν λόγω «συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος», υπενθυμίζεται ότι, όπως αναφέρεται ιδίως στην αιτιολογική σκέψη 21 της οδηγίας αυτής, ο καταναλωτής μπορεί να είναι δυνητικά υπό ψυχολογική πίεση ή αντιμέτωπος με το στοιχείο του αιφνιδιασμού, ανεξάρτητα από το εάν έχει ζητήσει την επίσκεψη του εμπόρου ή όχι.

33      Ο σκοπός αυτός επαναλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 37 της ίδιας οδηγίας, η οποία αναφέρει ότι ο καταναλωτής θα πρέπει να έχει δικαίωμα υπαναχώρησης από τη σύμβαση που έχει συναφθεί με τον έμπορο εκτός εμπορικού καταστήματος, εξαιτίας του δυνητικού στοιχείου του αιφνιδιασμού και/ή της ψυχολογικής πίεσης [πρβλ. αποφάσεις της 17ης Μαΐου 2023, DC (Υπαναχώρηση μετά την εκτέλεση της σύμβασης), C‑97/22, EU:C:2023:413, σκέψη 26, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, BMW Bank κ.λπ., C‑38/21, C‑47/21 και C‑232/21, EU:C:2023:1014, σκέψη 178].

34      Επομένως, από τον ανωτέρω σκοπό συνάγεται ότι, όταν, όπως στην υπόθεση της κύριας δίκης, ο καταναλωτής είχε ήδη στη διάθεσή του την προσφορά του εμπόρου και είχε τη δυνατότητα να λάβει γνώση αυτής πριν από τη σύναψη της σύμβασης, η ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή σε τόπο που δεν είναι το εμπορικό κατάστημα του εμπόρου κατά την οριστική σύναψη της σύμβασης αρκεί ώστε να εμπίπτει η σύμβαση αυτή στο άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83. Βεβαίως, το γεγονός ότι ο καταναλωτής είχε εκ των προτέρων στη διάθεσή του την προσφορά βάσει της οποίας ο έμπορος προτίθετο να συνάψει τη σύμβαση είναι ικανό να εξαλείψει το στοιχείο του αιφνιδιασμού με το οποίο θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος ο καταναλωτής αυτός στη συνέχεια. Εντούτοις, εφόσον η εν λόγω αποδοχή πραγματοποιείται εκτός του εμπορικού καταστήματος του εμπόρου, με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του εμπόρου και του καταναλωτή στην κατοικία του τελευταίου, γεγονός παραμένει ότι ο καταναλωτής διατρέχει τον κίνδυνο να υποστεί ψυχολογική πίεση.

35      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83 έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση αποδοχής από τον καταναλωτή, παρουσία του εμπόρου και σε χώρο που δεν αποτελεί την εμπορική εγκατάσταση του τελευταίου, της προσφοράς που του είχε αποσταλεί προηγουμένως από τον έμπορο, η σύμβαση που συνάπτεται συναφώς αποτελεί «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος», κατά την έννοια της συγκεκριμένης διάταξης.

 Επί των δικαστικών εξόδων

36      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:

Το άρθρο 2, σημείο 8, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών, την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 1999/44/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση της οδηγίας 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της οδηγίας 97/7/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019,

έχει την έννοια ότι:

σε περίπτωση αποδοχής από τον καταναλωτή, παρουσία του εμπόρου και σε χώρο που δεν αποτελεί την εμπορική εγκατάσταση του τελευταίου, της προσφοράς που του είχε αποσταλεί προηγουμένως από τον έμπορο, η σύμβαση που συνάπτεται συναφώς αποτελεί «σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος», κατά την έννοια της συγκεκριμένης διάταξης.

(υπογραφές)


*      Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.