Id-Direttiva 2004/18 ġiet trasposta fl-ordinament ġuridiku Portugiż mill-kodiċi tal-kuntratti pubbliċi (Código dos Contratos Públicos), approvat bid-Digriet-Liġi Nru 18/2008, tad-29 ta’ Jannar 2008, kif emendat u ppubblikat mill-ġdid fl-Anness tad-Digriet‑Liġi Nru 278/2009, tat-2 ta’ Ottubru 2009 (Diário da República, l-ewwel sensiela, Nru 192, tat-2 ta’ Ottubru 2009, iktar ’il quddiem il-“kodiċi tal-kuntratti pubbliċi”).

L-Artikolu 165 tal-kodiċi tal-kuntratti pubbliċi huwa fformulat kif ġej: “1 – Ir-rekwiżiti minimi fir-rigward tal-kapaċità teknika skont il-punt (h) tal-paragrafu 1 tal-artikolu ta’ qabel dan għandhom jiġu adattati għan-natura tas-servizzi li huma s-suġġett tal-kuntratt li għandu jiġi konkluż u għandhom jiddeskrivu s-sitwazzjonijiet, il-kwalitajiet, il-karatteristiċi jew elementi oħrajn ta’ fatt fir-rigward ta’, b’mod partikolari:

a)l-esperjenza professjonali tal-kandidati;

b)ir-riżorsi umani, teknoloġiċi, f’tagħmir jew oħrajn użati, taħt kwalunkwe titolu li jkun, mill-kandidati;

c)il-mudell u l-kapaċità organizzattiva tal-kandidati, partikolarment għal dak li jirrigwarda d-direzzjoni u l-integrazzjoni tal-kompetenzi speċjalizzati, is-sistemi informatiċi ta’ appoġġ u s-sistemi ta’ kontroll tal-kwalità;

d)il-kapaċità tal-kandidati li jadottaw miżuri ta’ ġestjoni ambjentali fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tal-kuntratt li għandu jiġi konkluż;

e)l-informazzjoni li tidher fid-database tal-Instituto da Construção e do Imobiliário, I. P., dwar l-imprendituri, fir-rigward tal-għoti ta’ kuntratt għal xogħlijiet jew ta’ konċessjoni għal xogħlijiet pubbliċi.

[...] 5 – Ir-rekwiżiti minimi fir-rigward tal-kapaċità teknika skont il-paragrafu 1 u l-fattur ‘f’ li hemm fil-punt i) tal-paragrafu 1 tal-artikolu ta’ qabel dan ma jistgħux jiġu ffissati b’mod diskriminatorju.”

L-Artikolu 12 tal-avviż ta’ kuntratt jistabbilixxi: “Sabiex jintgħażlu, il-kandidati għandhom jippreżentaw id-dokumenti ta’ kandidatura li ġejjin:

[...]

c)dikjarazzjoni tal-klijent, fuq letterhead u ttimbrata, li tagħti prova tal-implementazzjoni tas-sistema ta’ ġestjoni ambjentali u/jew ta’ kwalità [meħtieġa mill-Artikolu 8 tal-avviż ta’ kuntratt] mill-kandidat, konformement mal-mudell ta’ dikjarazzjoni li hemm fl-Anness VIII ta’ dan l-avviż ta’ kuntratt. Id-dikjarazzjoni għandu jkollha firma ċċertifikata minn nutar, avukat jew entità oħra kompetenti, li tippreċiża l-kwalità tal-firmatarju;

[...]

f)dikjarazzjoni tal-klijent, fuq letterhead u ttimbrata, li tagħti prova tal-implementazzjoni ta’ sistemi ta’ ġestjoni, ta’ żvilupp u tal-implementazzjoni ta’ pjattaforma teknoloġika fin-netwerk, ta’ softwer ta’ ġestjoni u ta’ azzjonijiet ta’ koordinazzjoni [meħtieġa mill-Artikolu 8 tal-avviż ta’ kuntratt] mill-kandidat, li jippreċiża l-ammont inkwistjoni, skont il-mudell ta’ dikjarazzjoni li hemm fl-Anness IX ta’ dan l-avviż ta’ kuntratt. Id-dikjarazzjoni għandu jkollha firma ċċertifikata minn nutar, avukat jew entità oħra kompetenti, li tippreċiża l-kwalità tal-firmatarju; [...]”

Il-kundizzjonijiet u l-limiti tal-għarfien tal-effett dirett tad-dispożizzjonijiet ta’ direttiva huma magħrufa. Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-każijiet kollha fejn id-dispożizzjonijiet ta’ direttiva jkunu jidhru, mil-lat tal-kontenut tagħhom, mingħajr kundizzjonijiet u suffiċjentement preċiżi, l-individwi jistgħu jinvokawhom quddiem il-qrati nazzjonali kontra l-Istat, kemm jekk dan ikun naqqas milli jittrasponi d-direttiva fit-termini previsti tad-direttiva fid-dritt nazzjonali, u sew jekk ikun għamel traspożizzjoni inkorretta tagħha  3  – Ara, f’dan is-sens, fost ħafna sentenzi, is-sentenza Portgás (C‑425/12, EU:C:2013:829, punt 18 u l-ġurisprudenza ċċitata). .

Dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni hija kkunsidrata inkundizzjonata meta din tistabbilixxi obbligu li ma huwa kkwalifikat b’ebda kundizzjoni u lanqas ma huwa suġġett, fl-implementazzjoni jew fl-effetti tiegħu, għat-teħid ta’ xi miżura mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, jew mill-Istati Membri  4  – Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Almos Agrárkülkereskedelmi (C‑337/13, EU:C:2014:328, punt 32) u Larentia + Minerva u Marenave Schiffahrt (C‑108/14 u C‑109/14, EU:C:2015:496, punt 49). .

It-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 jidhirli li jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ inkundizzjonalità u ta’ preċiżjoni ċċitati iktar ’il fuq. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni ma teħtieġ l-ebda miżura komplementari għall-applikazzjoni tagħha fejn tistabbilixxi, minn naħa, li l-kapaċitajiet tekniċi tal-operaturi ekonomiċi jistgħu jkunu ġġustifikati bil-preżentazzjoni ta’ lista tal-kunsinni prinċipali jew tas-servizzi prinċipali mwettqin matul l-aħħar tliet snin fejn jidhru l-ammont, id-data u d-destinatarju pubbliku jew privat ikkonċernat u fejn tippreċiża, min-naħa l-oħra li meta d-destinatarju huwa xerrej privat, il-provvista tas-servizz tiġi pprovata b’ċertifikazzjoni tax-xerrej jew, fin-nuqqas ta’ dan, sempliċement b’dikjarazzjoni tal-operatur ekonomiku.

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni li tiddeċiedi li l-Artikolu 26 tad-Direttiva tal-Kunsill 71/305/KEE, tas-26 ta’ Lulju 1971, dwar il-koordinazzjoni tal-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet  5  – ĠU L 185, p. 5. , seta’ jiġi invokat minn individwu quddiem il-qrati nazzjonali, “billi l-ebda miżura partikolari ta’ implementazzjoni ma hija meħtieġa għall-osservanza tar-rekwiżiti li huma stabbiliti hemmhekk”  6  – Sentenza Beentjes (31/87, EU:C:1988:422, punt 43). . Issa, minkejja li dan l-artikolu tad-Direttiva 71/305 kien jirrigwarda biss il-kuntratti għal xogħlijiet u mhux il-kuntratti għal servizzi, ir-regoli ta’ ġustifikazzjoni tal-kapaċitajiet tekniċi previsti minn din id-dispożizzjoni jistgħu jitqiesu li huma analogi, mill-aspett tal-inkundizzjonalità tagħhom u l-preċiżjoni tagħhom, għal dawk tal-Artikolu 48 tad-Direttiva 2004/18.

Fl-aħħar nett, nosserva li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat ukoll, b’mod ġenerali, li d-dispożizzjonijiet tat-Titolu VI tad-Direttiva tal-Kunsill 92/50/KEE, tat-18 ta’ Ġunju 1992, relatata mal-koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti tas-servizz pubbliku  7  – ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 322. , setgħu jiġu invokati minn individwu quddiem qorti nazzjonali “sa fejn jirriżulta mill-eżami individwali tal-kliem tagħhom li huma inkundizzjonali u ċari u preċiżi biżżejjed”  8  – Sentenza Tögel (C‑76/97, EU:C:1998:432, punt 47). . Issa, fost id-dispożizzjonijiet kien hemm l-Artikolu 32, li kien jipprevedi diġà, fil-paragrafu 2 tiegħu, li l-kapaċità teknika ta’ min jipprovdi s-servizzi setgħet tiġi ġġustifikata minn “lista tas-servizzi prinċipali pprovduti fl-aħħar tliet snin, bis-somom, id-dati u r-riċevituri, pubbliċi u privati, tas-servizzi pprovduti [u li, fir-rigward tax-]xerrejja privati, il-kunsinna [kellha] tkun iċċertifikata mix-xerrej jew, fin-nuqas ta’ dan, sempliċement iddikjarata mill-fornitur tas-servizz li ġiet effettwata”.

Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 48(2) tad-Direttiva 2004/18 jirrepeti din id-dispożizzjoni fi kliem kważi identiku. Għalhekk, din l-aħħar dispożizzjoni jidhirli li hija inkundizzjonata u suffiċjentement preċiża biex tiġi invokata quddiem il-qrati nazzjonali.

Madankollu, sabiex it-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 ikun jista’ jiġi invokat minn Ambisig quddiem il-qorti nazzjonali, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiżgura li l-awtorità kontraenti inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma hijiex “individwu”.

Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, direttiva ma tistax minnha nnifisha toħloq obbligu kontra individwu. Għalhekk, ma tistax tiġi invokata bħala tali fil-konfront ta’ tali persuna quddiem qorti nazzjonali  9  – Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Marshall (152/84, EU:C:1986:84, punt 48); Faccini Dori (C‑91/92, EU:C:1994:292, punt 20); kif ukoll Portgás (C‑425/12, EU:C:2013:829, punt 22). .

Madankollu, jekk id-dispożizzjonijiet ta’ direttiva li għandhom effett dirett jistgħu biss, konsegwentement, jiġu invokati kontra Stat, il-kwalità li fiha jaġixxi dan tal-aħħar ma hijiex importanti  10  – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Portgás (C‑425/12, EU:C:2013:829, punt 23). .

Għalhekk, skont ġurisprudenza stabbilita, “fost in-numru ta’ entitajiet li fil-konfront tagħhom jistgħu jiġu invokati d-dispożizzjonijiet ta’ direttiva li jista’ jkollhom effetti diretti, hemm inkluż ukoll korp li, tkun xi tkun il-forma ġuridika tiegħu, ikun ġie inkarigat, bis-saħħa ta’ att tal-awtorità pubblika, iwettaq, taħt il-kontroll tagħha, servizz ta’ interess pubbliku u li jkun jiddisponi, għal dan l-għan, minn setgħat eżorbitanti meta b’relazzjoni mar-regoli applikabbli fir-relazzjonijiet bejn l-individwi”  11  – Sentenza Portgás (C‑425/12, EU:C:2013:829, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata). .

Jidher li minn isem l-awtorità kontraenti inkwistjoni fil-kawża prinċipali jirriżulta li din hija assoċjazzjoni ta’ impriżi purament privata li ma tipprovdix servizz ta’ interess pubbliku u li, fi kwalunkwe każ, ma għandhiex poteri eżorbitanti biex twettaq ħidmietha.

B’risposta għad-domandi magħmulin mill-Qorti tal-Ġustizzja waqt is-seduta tat-28 ta’ Jannar 2016, ir-rappreżentant tal-Gvern Portugiż ikkonferma li l-AICP kienet assoċjazzjoni rregolata mid-dritt privat, li la eżerċitat u lanqas ma ġew fdati lilha ħidmiet ta’ interess pubbliku. Skont l-ispjegazzjonijiet tiegħu, huwa biss il-finanzjament, mill-biċċa l-kbira, pubbliku tal-attivitajiet ta’ l-AICP li jwassal għall-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni dwar il-kuntratti pubbliċi  12  – Skont l-Artikolu 1(9) tad-Direttiva 2004/18. .

Wara li ntqal dan, hija t-Tribunal Central Administrativo Sul (qorti amministrattiva ċentrali tan-Nofsinhar) li għandha tivverifika jekk, fil-mument tal-fatti inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-AICP kinitx korp fdat li jwettaq, taħt il-kontroll ta’ awtorità pubblika, servizz ta’ interess pubbliku u jekk din l-assoċjazzjoni ta’ impriżi kellhiex, għal dan il-għan, poteri eżorbitanti  13  – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Portgás (C‑425/12, EU:C:2013:829, punt 31). .

Fin-nuqqas ta’ dan, it-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 ma jistax jintuża fil-konfront tagħha. F’din l-ipoteżi, tkun madankollu l-qorti tar-rinviju li jkollha tapplika l-prinċipju ta’ interpretazzjoni konformi u tinterpreta kull regola rilevanti tad-dritt nazzjonali kemm jista’ jkun possibbli fid-dawl tat-test u l-għan tad-Direttiva 2004/18 biex jintlaħaq ir-riżultat li din trid u, għaldaqstant, biex ikun hemm konformità mat-tielet paragrafu tal-Artikolu 288 TFUE  14  – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Dominguez (C‑282/10, EU:C:2012:33, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat espressament l-għoti ta’ ġerarkija għas-soluzzjonijiet applikabbli f’tilwima bejn individwi fil-kawża li tat lok għas-sentenza Fenoll (C‑316/13, EU:C:2015:200), filwaqt li sostniet li: “jekk il-liġi nazzjonali ma tistax tiġi interpretata konformement [mad-direttiva inkwistjoni] – ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika – l-Artikolu [rilevanti] tagħha ma jistax jiġi invokat f’tilwima bejn individwi [...] biex jiġi żgurat l-effett sħiħ [tad-dritt sanċit minnu] u [sabiex] kull dispożizzjoni nazzjonali kuntrarja [titħalla mhux applikata]. Barra minn hekk, f’sitwazzjoni bħal din, il-parti leża bin-nuqqas ta’ konformità tad-dritt nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni tista’ xorta tinvoka l-ġurisprudenza [dwar ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Istati Membri għal ksur tad-dritt tal-Unjoni] li tirriżulta mis-sentenza Francovich et (C‑6/90 u C‑9/90, EU:C:1991:428) sabiex tikseb, jekk ikun il-każ, kumpens għad-danni subiti (ara s-sentenza Dominguez, C‑282/10, EU:C:2012:33, punt 43)” (punt 48). Fi kliem ieħor, jekk f’tilwima bejn individwi, il-qorti nazzjonali ma tasalx biex tinterpreta d-dritt nazzjonali skont id-direttiva applikabbli, ma tkunx tista’ tapplika din id-direttiva imma lanqas ma tkun tista’ twarrab l-applikazzjoni tad-dritt nazzjonali kuntrarju. F’din l-ipoteżi, l-uniku rimedju li jkollu l-individwu milqut huwa li jżomm responsabbli lill-Istat Membru għall-ksur tad-dritt tal-Unjoni. .

Meta wieħed iqabbel il-verżjonijiet lingwistiċi differenti tat-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18, jidher li, għalkemm il-kwalifikazzjoni “reconhecida” (“irrikonoxxuta” jew “iċċertifikata”) tidher biss fil-verżjoni bil-lingwa Portugiża, dejjem hi l-unika verżjoni li tuża dan l-istess terminu għaż-żewġ modalitajiet ta’ prova stabbiliti.

Fil-fatt, fil-verżjonijiet lingwistiċi l-oħrajn, il-kelma “dikjarazzjoni” hija rriżervata għat-tieni ipoteżi (id-dikjarazzjoni tal-operatur ekonomiku) mentri tal-ewwel issemmi “ċertifikati” ta’ kunsinni jew ta’ provvisti ta’ servizzi mix-xerrej. Huwa għalhekk li wieħed isib, partikolarment fil-verżjonijiet bil-lingwa Spanjola, Ġermaniża, Ingliża u anki Franċiża, il-kliem “certificado” u “declaración”, “Bescheinigung” u “Erklärung”, “certification” u “declaration”, kif ukoll “certification” u “déclaration”  26  – Ninnota li l-verżjoni bil-lingwa Slovakka tuża l-kliem “potvrdením”, li jista’ jiġi tradott b’“konferma” pjuttost milli b’“ċertifikazzjoni”, u “vyhlásením”. .

L-użu ta’ kelma differenti għal kull waħda miż-żewġ ipoteżijiet fit-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 jista’ jirrifletti r-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jiddistingwi l-oneru probatorju assoċjat magħhom. L-oppożizzjoni bejn it-termini “ċertifikati” u “dikjarazzjoni” tevoka l-idea ta’ formaliżmu ikbar fl-ewwel ipoteżi. Din l-interpretazzjoni tidher ikkonfermata mill-kliem tad-dispożizzjoni fil-verżjoni bil-lingwa Portugiża li tuża t-terminu “dikjarazzjoni” fiż-żewġ każijiet, imma tpoġġi l-aġġettiv “irrikonoxxuta” jew “iċċertifikata” fl-ewwel każ biss.

Madankollu, ma nistax ninjora kompletament il-fatt li t-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 jawtorizza l-prova tal-provvisti ta’ servizzi invokati mill-operatur ekonomiku b’ċertifikazzjoni tax-xerrej, mingħajr ma jsir riferiment għal ebda dokument uffiċjali u lanqas għal intervent ta’ terz. Issa, fl-assenza ta’ tali preċiżjoni, is-sens komuni tal-kelma “ċertifikazzjoni” ma jfisser xejn iktar ħlief il-fatt li xi ħaġa tiġi żgurata bil-miktub  27  – Skont id-dizzjunarju Le Petit Robert (2014), iċ-ċertifikazzjoni hija, fl-ewwel lok, terminu ġuridiku li jfisser “assurance donnée par écrit” [assigurazzjoni mogħtija bil-miktub]. Bil-lingwa Spanjola, skont id-dizzjunarju onlajn tar-Real Academia Española, il-kelma “certificado” tirreferi għat-terminu “certificación”, li jista’ jiġi ddefinit bħala dokument fejn il-veraċità ta’ fatt hija żgurata. .

Għalhekk ikolli nikkonstata li l-analiżi litterali tad-dispożizzjoni inkwistjoni ma tippermettix, fih innifisha, li tingħata interpretazzjoni biċ-ċertezza meħtieġa.

L-ewwel nett, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Artikolu 48 tad-Direttiva 2004/18 jistabbilixxi sistema magħluqa li tillimita l-modalitajiet ta’ evalwazzjoni u ta’ verifika li għandhom l-awtoritajiet kontraenti u, għaldaqstant, il-possibbiltajiet tagħhom li jifformulaw rekwiżiti  28  – Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Édukövízig u Hochtief Construction (C‑218/11, EU:C:2012:643, punt 28). .

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, anki fil-kuntest ta’ sistema miftuħa (bħal dik prevista fl-Artikolu 47(4) tad-Direttiva 2004/18 fir-rigward tal-kapaċitajiet ekonomiċi u finanzjarji tal-kandidati), il-libertà tal-awtoritajiet kontraenti ma kinitx illimitata u l-elementi magħżulin kellhom ikunu “oġġettivament xierqa sabiex jagħtu informazzjoni dwar din il-kapaċità [...], mingħajr madankollu ma [jmorru] lil hinn minn dak li huwa raġonevolment neċessarju għal dan il-għan”  29  – Sentenza Édukövízig u Hochtief Construction (C‑218/11, EU:C:2012:643, punt 29). .

A fortiori ma jistax ikun differenti għar-rekwiżiti previsti fis-sistema probatorja magħluqa li hemm fl-Artikolu 48 tad-Direttiva 2004/18. Issa, l-impożizzjoni ta’ firma awtentikata tax-xerrej privat li jiċċertifika l-kunsinna jew il-provvista ta’ servizz mill-operatur ekonomiku kandidat għall-kuntratt jidhirli li tmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex tiġi pprovata l-kapaċità teknika tal-operatur kkonċernat u li hi eżaġeratament formalistika meta mqabbla mad-dikjarazzjoni sempliċi tal-operatur ekonomiku, modalità ta’ prova sussidjarja awtorizzata mit-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18.

Jekk l-awtorità kontraenti jkollha dubju fuq il-veraċità tad-dokument li jintbagħtilha, fil-fehma tiegħi hija tista’ titlob ukoll informazzjoni komplementari ta’ natura li turi l-awtentiċità taċ-ċertifikazzjoni kkomunikata. Fil-fatt, fil-kuntest tal-analiżi kuntestwali, wieħed ma għandux jinsa li l-Artikolu 45(2)(g) tad-Direttiva 2004/18 jawtorizza l-esklużjoni, mill-kuntratt, tal-operatur li jkun “ħati ta’ rappreżentazzjoni ħażina ta’ certa serjetà fil-forniment ta’ l-informazzjoni meħtieġa”.

Imbagħad, l-evoluzzjoni tal-leġiżlazzjoni applikabbli wkoll tindika b’mod favorevoli interpretazzjoni mhux formalistika taċ-ċertifikazzjoni meħtieġa.

L-idea fl-isfond tat-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 kienet diġà preżenti fid-Direttiva 92/50, imma fi kliem kemxejn differenti. Fil-fatt, skont it-tieni inċiż tal-Artikolu 32(2)(b) tad-Direttiva 92/50, is-servizz invokat mill-operatur ekonomiku sabiex tiġi pprovata l-kapaċità teknika kellu jkun “[iċċertifikat] mix-xerrej”  30  – Enfasi miżjuda minni. .

Jekk l-idea ta’ “ċertifikazzjoni” tinstab fil-verb “iċċertifika”, l-assenza ta’ kull intervent ta’ terza parti istituzzjonali, għall-kuntrarju, kienet tidher iktar ċara, għaliex l-aċċent kien b’mod ċar imqiegħed fuq azzjoni tax-xerrej billi l-provvista kellha tiġi ċċertifikata minnu.

Barra minn hekk, jista’ jiġi kkonstatat ukoll li l-verżjoni bil-lingwa Portugiża tad-Direttiva 92/50 diġà kienet użat it-terminu “declaração” għaż-żewġ ipoteżijiet probatorji, imma mingħajr ma poġġietlu ebda aġġettiv fl-ewwel każ.

Issa, it-test tal-Artikolu 32(2) tad-Direttiva 92/50 fil-bidu ma kien għadda minn ebda modifika fil-Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-koordinazzjoni tal-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal provvisti, kuntratti pubbliċi għal servizzi u kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet [COM(2000) 275 finali]  31  – ĠU 2001, C 29 E, p. 11. Ara l-Artikolu 49(3) tal-imsemmija proposta għal direttiva. li wasslet għall-Artikolu 48(2) tad-Direttiva 2004/18.

Kien biss wara l-inklużjoni tal-emendi tal-Parlament Ewropew li rrigwardaw, minn naħa, il-parteċipazzjoni tal-operaturi ekonomiċi fi grupp u, min-naħa l-oħra, il-preokkupazzjonijiet marbutin mal-ambjent u mas-saħħa kif ukoll mas-sigurtà tal-ħaddiema li t-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 ġie fformulat fil-kliem attwali  32  – Ara l-Proposta emendata għad-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-koordinazzjoni tal-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal provvisti, kuntratti pubbliċi għal servizzi u kuntratti pubbliċi għal xogħlijiet [COM(2002) 236 finali], ĠU 2002, C 203 E, p. 210, speċjalment p. 223 u 224. .

Għalhekk ma jistax jintuża l-argument tal-modifika tal-kliem tad-dispożizzjoni kkontestata, għaliex il-kunsiderazzjonijiet li wasslu għal dan it-tibdil huma estranji għal kull rieda tal-leġiżlatur li jżid il-formaliżmu probatorju assoċjat maċ-ċertifikazzjoni, mix-xerrej, tal-provvisti ta’ servizzi mwettqin mill-operatur ekonomiku.

Għall-kuntrarju, id-Direttiva 2014/24/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Frar 2014, dwar l-akkwist pubbliku u li tħassar id-Direttiva 2004/18  33  – ĠU L 94, p. 65. tmur iktar ’il bogħod fis-sens ta’ tnaqqis tal-formaliżmu probatorju billi tneħħa kull riferiment għal kwalunkwe ċertifikazzjoni tax-xerrej.

Issa, l-Artikolu 60(4) ta’ din id-direttiva — li jissostitwixxi l-Artikolu 48(2) tad-Direttiva 2004/18 — jistabbilixxi sempliċiment li “[e]videnza tal-abbiltajiet tekniċi tal-operaturi ekonomiċi tista’ tiġi pprovduta permezz ta’ mezz wieħed jew aktar minn dawk elenkati fl-Anness XII, Parti 2, skont in-natura, il-kwantità jew l-importanza, u l-użu tax-xogħlijiet, provvisti jew servizzi”.

Issa, skont dan l-Anness XII, Parti II (a)(ii) tad-Direttiva 2014/24, il-mezzi ta’ prova li jiċċertifikaw il-kapaċitajiet tekniċi tal-operaturi ekonomiċi huma “lista tal-konsenji prinċipali effettwati jew is-servizzi ewlenin ipprovduti matul mhux aktar mill-aħħar tliet snin, bis-somom, dati u riċevituri involuti, kemm jekk pubbliċi kif ukoll jekk privati. Fejn dan ikun meħtieġ sabiex jiġi żgurat livell adegwat ta’ kompetizzjoni, l-awtoritajiet kontraenti jistgħu jindikaw li jistgħu jieħdu f’kunsiderazzjoni provi ta’ provvisti jew servizzi rilevanti mwasslin jew imwettqa aktar minn tliet snin qabel”. Għalhekk għebet il-ħtieġa li dik il-lista tkun akkumpanjata b’ċertifikazzjoni tax-xerrej.

Anki jekk id-Direttiva 2014/24 ma tapplikax għall-kawża prinċipali, din id-direttiva ġdida, li tħassar id-Direttiva 2004/18, hija utli għaliex tirrifletti r-rieda kontemporanja tal-leġiżlatur tal-Unjoni. Għalhekk dan jista’ jgħinna biex nagħtu s-sens attwali ta’ dispożizzjoni simili preċedenti, bil-kundizzjoni, madankollu, li wieħed ma jmurx contra legem.

F’dan il-każ jidhirli li huwa sabiex ma jintlaqatx il-kliem tad-dispożizzjoni applikabbli li d-Direttiva 92/50 u d-Direttiva 2014/24 jikkonfermaw ir-rieda kontinwa tal-leġiżlatur tal-Unjoni li ma jabbinax il-prova tal-kapaċità teknika tal-operatur ekonomiku ma’ formaliżmu partikolari.

Fi kliem ieħor, imqiegħed fil-kuntest tiegħu u f’perspettiva storika, it-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 ma jeħtieġ xejn iktar ħlief l-assigurazzjoni jew il-konferma, mix-xerrej, li l-provvista ta’ servizzi invokata mill-operatur ekonomiku fid-dawl tal-akkwist tal-kuntratt tikkonforma mar-realtà.

Fl-aħħar nett, interpretazzjoni bħal dik tikkonforma wkoll mal-għan tad-Direttiva 2004/18, li huwa li jiġi ffaċilitat il-moviment liberu tal-merkanzija, il-libertà ta’ stabbiliment u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi, kif ukoll, b’mod iktar ġenerali, il-kompetizzjoni effettiva għall-kuntratti pubbliċi  34  – Ara l-premessa 2 tad-Direttiva 2004/18. .

Issa, li l-aċċettazzjoni ta’ ċertifikat tax-xerrej tiġi suġġetta għall-awtentikazzjoni minn nutar, avukat jew entità oħra kompetenti jidhirli li tmur kontra dan l-għan.

Rekwiżit bħal dak ikun fil-fatt ta’ natura li jiddisswadi ċerti kandidati potenzjali li, ikkonfrontati bid-diffikultà prattika (minħabba t-termini stabbiliti mill-avviż ta’ kuntratt pereżempju) li jissodisfaw din il-kundizzjoni supplimentari, jirrinunzjaw li jippreżentaw offerta.

Bħala konklużjoni, jiena nqis li l-interpretazzjoni kontestwali u dik teleoloġika tat-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 jikkonfermaw is-sens komun marbut mat-terminu “ċertifikazzjoni” li jidher hemm u ma hemmx lok li jinsiltu konsegwenzi partikolari miż-żieda tal-kelma “reconhecida” fil-verżjoni bil-lingwa Portugiża.

Il-kuntest li fih qiegħed it-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 u l-evoluzzjoni tiegħu, kif ukoll l-interpretazzjoni teleoloġika tiegħu, iwasslu għall-interpretazzjoni fejn il-kelma “ċertifikazzjoni” jew it-termini “dikjarazzjoni ċċertifikata” użati fil-verżjoni bil-lingwa Portugiża ma jeħtieġu ebda formaliżmu partikolari.

Għaldaqstant, jiena nikkunsidra li t-tieni inċiż tal-Artikolu 48(2)(a)(ii) tad-Direttiva 2004/18 jipprekludi l-applikazzjoni ta’ regoli, stabbiliti minn awtorità kontraenti, li jimponu, taħt piena ta’ esklużjoni, li ċ-ċertifikazzjoni tax-xerrej privat ikollha l-firma ċċertifikata minn nutar, avukat jew entità oħra kompetenti.