ISSN 1831-5380
Mapa strony | Klauzula prawna | Pliki cookie | FAQ | Kontakt | Drukuj

Załącznik A3 Skróty, jednostki miar i znaki specjalne

Szczegółowe zasady dotyczące pisowni skrótów i skrótowców omówiono w pkt 10.3.

1. Tytuły

dr
doktor
dr hab.
doktor habilitowany
mgr
magister
prof.
profesor
inż.
inżynier
JE
Jego (Jej) Ekscelencja
JKM
Jego (Jej) Królewska Mość, Jego (Jej) Książęca Mość

2. Jednostki miar (1)

Oznaczenie jednostek miar zapisuje się bez kropki na końcu, a w druku – czcionką prostą. Oznaczenia jednostek miar nie przybierają liczby mnogiej.

Przy zapisywaniu wartości należy zostawić odstęp między wartością liczbową a oznaczeniem jednostki miary. Odstępu nie stosuje się w przypadku oznaczeń jednostek miary kąta: stopnia (°), minuty (), sekundy () i tercji ().

Nazwy jednostek miar pisze się małą literą, a w druku – czcionką prostą. Nazwy te odmienia się według zasad deklinacji polskiej.

Nazwy i oznaczenia jednostek miar

Wielkość Jednostka miary
  oznaczenie nazwa wybrane
wielokrotności
i podwielokrotności
oznaczenie
Aktywność katalityczna kat katal
Aktywność promieniotwórcza Bq bekerel
Ciśnienie krwi oraz ciśnienie innych płynów ustrojowych mmHg milimetr słupa rtęci
Ciśnienie, naprężenie mechaniczne, ciśnienie akustyczne Pa paskal
bar bar
mmHg (Tr) milimetr słupa rtęci (tor)
mm H2O milimetr słupa wody
atm atmosfera fizyczna (normalna)
at atmosfera techniczna
Czas s sekunda d
h
min
ns
doba
godzina
minuta
nanosekunda
Częstotliwość Hz herc THz
GHz
MHz
kHz
mHz
teraherc
gigaherc
megaherc
kiloherc
miliherc
Dawka ekspozycyjna promieniowania X i γ R rentgen (*)
Dawka pochłonięta, energia przekazana właściwa, kerma Gy grej
Długość m metr km
hm
dam
dm
cm
mm
µm
kilometr
hektometr
dekametr
decymetr
centymetr
milimetr
mikrometr
Energia elektryczna bierna varh warogodzina
Energia, praca, ilość ciepła J dżul MJ
kJ
megadżul
kilodżul
cal kaloria kcal kilokaloria
erg erg
eV elektronowolt
kGm kilogramometr
Wh watogodzina TWh
GWh
MW
kWh
terawatogodzina
gigawatogodzina
megawatogodzina
kilowatogodzina
Ilość materii mol mol
Indukcja magnetyczna T tesla
Indukcyjność H henr
Kąt bryłowy sr steradian
Kąt płaski rad radian
° stopień '
"
'''
minuta
sekunda
tercja
g grad

c

cc

centygrad
(minuta gradowa)
myriograd
(sekunda gradowa)
Ładunek elektryczny C kulomb
Masa kg kilogram t
q
hg
dag
g
dg
cg
mg
µg
tona
kwintal
hektogram
dekagram
gram
decygram
centygram
miligram
mikrogram
Masa atomowa u zunifikowana jednostka masy atomowej
Masa kamieni szlachetnych ct karat metryczny
Masa przez jednostkę miary długości przędzy i nici włókienniczych tex teks
Moc W wat TW
GW
MW
kW
MW
terawat
gigawat
megawat
kilowat
miliwat
KM koń mechaniczny
Moc bierna var war
Moc pozorna VA woltoamper
Natężenie oświetlenia lx luks
Natężenie prądu elektrycznego A amper kA
mA
µA
kiloamper
miliamper
mikroamper
Bi biot
Objętość, pojemność m3 metr sześcienny dm3
cm3
mm3
decymetr sześcienny
centymetr sześcienny
milimetr sześcienny
l litr Ml
kl
hl
dl
cl
ml
megalitr
kilolitr
hektolitr
decylitr
centylitr
mililitr
Pojemność akumulatorów elektrycznych i ogniw galwanicznych Ah amperogodzina
Pojemność elektryczna F farad
Pole powierzchni m2 metr kwadratowy km2
dm2
cm2
mm2
kilometr kwadratowy
decymetr kwadratowy
centymetr kwadratowy
milimetr kwadratowy
Pole powierzchni gruntów rolnych lub terenów budowlanych a
ha
ar
hektar
Potencjał elektryczny, napięcie elektryczne, siła elektromotoryczna V wolt MV
kV
µV
megawolt
kilowolt
mikrowolt
Poziom wielkości mocowej (elektromagnetycznej, akustycznej) Np neper
Poziom wielkości polowej (elektromagnetycznej, akustycznej) Np neper
Prędkość m/s metr na sekundę km/h kilometr na godzinę
Przekrój czynny b barn
Przewodność elektryczna S simens
Rezystancja,
(opór elektryczny)
Ω om
Równoważnik dawki, dawka równoważna Sv siwert
Siła N niuton
Strumień magnetyczny Wb weber
Strumień świetlny lm lumen
Światłość cd kandela
Temperatura K Kelwin
°C stopień Celsjusza
°F stopień Fahrenheita
Wielkość ilorazowa B bel dB decybel
(*)
Dotyczy wyłącznie przyrządów pomiarowych będących w obrocie lub użytkowaniu przed 23 kwietnia 2004 r.

Nazwy i oznaczenia przedrostków służących do tworzenia dziesiętnych podwielokrotności i wielokrotności jednostek miar

Nazwy i oznaczenia przedrostków Mnożnik
nazwy oznaczenia  
jotta Y 1024
zetta Z 1021
eksa E 1018
peta P 1015
tera T 1012
giga G 109
mega M 106
kilo k 103
hekto h 102
deka da 101
decy d l0-1
centy c 10-2
mili m 10-3
mikro µ 10-6
nano n 10-9
piko p 10-12
femto f 10-15
atto a 10-18
zepto z 10-21
jokto y 10-24

By utworzyć dziesiętne podwielokrotności i wielokrotności jednostki miary, przed jej nazwą (oznaczeniem) umieszcza się nazwę (oznaczenie) przedrostka bez spacji oddzielającej lub jakiegokolwiek innego znaku (np. ns, nanosekunda).

Uwaga:

Przedrostków nie stosuje się w przypadku jednostek następujących wielkości:

1)
kąt płaski i kąt bryłowy – jedność (1);
2)
kąt płaski – obrót, grad lub gon (gon), stopień (°), minuta ('), sekunda (");
3)
czas – minuta (min), godzina (h), doba (d);
4)
zdolność skupiająca układu optycznego – dioptria;
5)
masa kamieni szlachetnych – karat metryczny (ct);
6)
pole powierzchni gruntów rolnych lub terenów budowlanych – ar (a), hektar (ha);
7)
ciśnienie krwi oraz ciśnienie innych płynów ustrojowych – milimetr słupa rtęci (mmHg).

3. Liczebniki porządkowe

Zasady dotyczące zapisu liczebników porządkowych, zob. pkt 10.1.2, 10.8.1 oraz 10.8.3.

4. Znaki specjalne

Znaki umowne stosowane w tabelach:

zjawisko nie występuje
0
zjawisko występuje w minimalnej wielkości
.
brak informacji
×
wypełnienie rubryki ze względu na układ tabeli jest niemożliwe lub niecelowe
[]
dane oparte na szacunku
p.m.
pour memoire

Inne znaki:

-
łącznik (dywiz)
półpauza
pauza
*
gwiazdka (asterysk)
§
paragraf (np. § 3, §§ 1 i 2)
%
procent (np. 3 %)
promil (np. 1,5 ‰)
±
plus minus (np. ±1 g)
÷
postęp arytmetyczny (np. 1500÷1600°C)
+
plus, znak dodawania (2 + 2 = 4)
minus, znak odejmowania (4 − 2 = 2)
×
razy, znak mnożenia (2 × 2 = 4)
: lub /
dzielone przez, znak dzielenia (a : b = a/b)
=
jest równy, znak równości
°
stopień
©
copyright, znak praw autorskich
®
registered trademark, zastrzeżony znak handlowy
&
ampresand (etka)
nieskończoność
<
jest mniejsze niż, znak mniejszości (np. a < 0)
>
jest większe niż, znak większości (np. a > 0)
mniejsze albo równe
większe albo równe
jest nierówne, znak nierówności
@
znak używany w adresach poczty elektronicznej, tzw. małpa
trademarrk, znak handlowy
w przybliżeniu, znak równości przybliżonej (np. 1/3≈ 0,33)
Uwaga:
%
Znak procentu może być użyty tylko po liczbie zapisanej cyframi. Należy zapisywać go z odstępem po liczbie, np. 16,4 %.
°
Znak stopnia ma kształt małego kółeczka: °. Nie należy zastępować go zerem we frakcji górnej (0). Znak stopnia może być użyty tylko po liczbie zapisanej cyframi.
±
Znak zastępuje wyrażenie „więcej lub mniej”. Zapisuje się go bez odstępu od liczby, np. 350 g (±1 g).
×
Znak mnożenia ma kształt skośnego krzyżyka. Nie należy zastępować go literą x. Zapisuje się go z odstępem po obu stronach, np. 210 × 297 mm.
:
Znak proporcji zastępuje wyraz „do”. Należy zapisywać go z odstępem po obu stronach, np. 3 : 1.

5. Inne skróty i skrótowce (2)

a.
albo
al.
aleja
Al.
aleje
art.
artykuł
bm.
bieżącego miesiąca
br.
bieżącego roku
b.u.
bez uwag
CD-ROM
compact disk – read only memory
dr
doktor
ds.
do spraw
dyr.
dyrektor
Dz.U.
Dziennik Ustaw
Dz.U.
Dziennik Urzędowy
EU-15
15 państw członkowskich przed rozszerzeniem z 2004 r.
EU-25
25 państw członkowskich po rozszerzeniu z 2004 r.
EU-27
Europa dwudziestu siedmiu państw: odnosi się albo do 27 państw członkowskich wchodzących w skład Unii Europejskiej między 1 stycznia 2007 r. a 30 czerwca 2013 r., albo do 27 państw członkowskich wchodzących w skład Unii Europejskiej od wyjścia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej w dniu 31 stycznia 2020 r. Jeżeli istnieje ryzyko pomyłki między tymi dwoma zakresami, należy wyjaśnić, która konfiguracja jest objęta zastosowanym skrótem, w razie potrzeby w formie przypisu.
EU-28
28 państw członkowskich po rozszerzeniem z 2013 r.
g. albo godz.
godzina
gr
grosz
i in.
i inni
i.a.
inter alia
itd.
i tak dalej
itp.
i tym podobne
jn.
jak niżej
jw.
jak wyżej
k.
koło
kw.
kwadratowy
lit.
litera
maks.
maksimum
m.in.
między innymi
min.
minimum/minister
min
minuta
mgr
magister
mjr
major
mld
miliard
mln
milion
M/S
statek motorowy (ang. Motor Ship)
n.
nad
n.p.m.
nad poziomem morza
np.
na przykład
nr
numer
nt.
na temat
ok.
około
oo.
ojcowie
os.
osiedle
p.
pan, pani
pkt
punkt
pl.
plac
płk
pułkownik
ppkt
podpunkt
p.o.
pełniący obowiązki
por.
porównaj
prof.
profesor
pt.
pod tytułem
pw.
pod wezwaniem
r.
roku
rozdz.
rozdział
r.ub.
roku ubiegłego
red.
redaktor
ryc.
rycina
rys.
rysunek
s. albo str.
strona
SA
spółka akcyjna
s.c.
spółka cywilna
sp.j. albo s.j.
spółka jawna
sp. z o.o.
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
t.
tom
tab.
tabela
tel.
telefon
temp.
temperatura
tj.
to jest
tłum.
tłumacz
tys.
tysiąc
tzn.
to znaczy
tzw.
tak zwany
ul.
ulica
ust.
ustęp
w.
wieku
wg
według
ww.
wyżej wymieniony
wz.
w zastępstwie
v. albo v
versus
z.
zeszyt
z-ca
zastępca
z-cy
zastępcy
złoty
zob.
zobacz
z up.
z upoważnienia

Obcojęzyczne skróty terminów oznaczających międzynarodowe warunki sprzedaży (zapis wielkimi literami)

CIF
cost, insurance and freight (ang.)
FOB
free on board (ang.)
FAS
free alongside ship (ang.)

Inne obcojęzyczne skróty stosowane w polskich dokumentach

plc
public limited company (ang.)
SARL
société à responsabilité limitée (fr.)
SPRL
société de personnes à responsabilité limitée (fr.)
GmbH
Gesellschaft mit beschränkter Haftung (niem.)
SNC
Società in nome colletivo (wł.)
SpA
Società per azioni (wł.)
BV
Besloten Vennootschap (niderl.)
NV
Naamloze Vennootschap (niderl.)
(1)
Zob. również rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz.U. z dnia 8 grudnia 2006 r.).
(2)
Pisownia skrótów, zob. pkt 10.3.
Ostatnia aktualizacja: 1.2.2020
Góra strony
Poprzednia stronaNastępna strona