ISSN 1831-5380
Léarcsáil an tsuímh | Fógra dlíthiúil | Fianáin | Ceisteanna coitianta | Teagmháil | Priontáil

5.5. Réamhthéacsanna agus téacsanna

5.5.1. An tiomnú

Bíonn an tiomnú an-ghearr agus scríobhtar é i gcarachtair níos lú ná na carachtair sa chuid eile den téacs. Cuirtear an tiomnú ag an gceathrú deichiú den leathanach ón mbarr anuas agus fágtar cúl an leathanaigh bán.

5.5.2. An réamhaiste, an brollach, an réamhrá

Bíonn an réamhaiste ag tús an tsaothair; is é is aidhm léi údar an tsaothair nó an saothar féin a chur os comhair an léitheora. Is é is gnáthaí nach é an t-údar féin a chumann an réamhaiste. Ní hionann na carachtair a úsáidtear sa réamhaiste agus sa chuid eile den téacs; de ghnáth bíonn an chéad cheann acu sin i gcló iodálach agus d’fhéadfadh sé a bheith níos mó.

Is é an t-údar féin a chumann an brollach agus is éard atá ann tuairisc ghearr den saothar, ina gcuireann an t-údar a chuid smaointe os comhair an léitheora. Is iondúil go mbíonn sé sa chló rómhánach.

Is é an t-údar féin a chumann an réamhrá agus is é is aidhm leis struchtúr an tsaothair a chur os comhair an léitheora. De ghnáth, is ionann na carachtair a úsáidtear sa réamhrá agus na carachtair a úsáidtear sa chuid eile den téacs.

5.5.3. An clár ábhar

Is é an gnás é an clár ábhar a bheith ag tús an tsaothair. Is éard atá ann liosta beacht de theideal gach foranna sa saothar. Os comhair gach teidil bíonn uimhir an leathanaigh arb é céadleathanach na coda i dtrácht é; is gnách an dá rud sin a bheith á nascadh le chéile ag sraith poncanna.

Is féidir clár ábhar gach coda a bheith ina chuid den chlár ábhar ginearálta; úsáidtear a oiread sonraí is gá sna cláir ábhair sin.

Is féidir clár léaráidí agus liosta táblaí agus grafaicí a bheith ag gabháil leis an gclár ábhar.

5.5.4. An leabharliosta

Cuirtear an leabharliosta ag deireadh na hoibre de ghnáth.

Tá níos mó faisnéise ar an léiriú maidir le tagairtí bibleagrafaíocha, féach Pointe 5.9.4.

5.5.5. An t-innéacs

Is éard atá san innéacs liosta mionsonraithe ina n-aicmítear, faoi mar atá tugtha le fios thíos, na hábhair a mheastar a bheith tábhachtach (ainmneacha daoine, logainmneacha, ócáidí, eochairfhocail, etc.) agus ina sonraítear an áit ina bhfuil siad sa saothar.

Is féidir an t-innéacs a bhunú ar chritéir éagsúla: an aibítir, ábhar, am, uimhreacha, etc.

Is minic a bhíonn roinnt córas aicmithe faoi réir a chéile laistigh d’aon innéacs amháin.

Is féidir saininnéacs a thiomsú (innéacs údar, logainmneacha, etc.) nó gach eolas a bheith in aon innéacs ginearálta amháin.

Leagan amach na n-innéacsanna

Le linn an táirgthe, tar éis do leagan amach na leathanach a bheith curtha i gcrích, is faoin údarsheirbhís atá sé an t-innéacs a chur i gcrích agus a sheiceáil (ní mór crostagairtí a sheiceáil agus an t-innéacs á uimhriú).

Más i bhfoirm leabhráin ar leith atá innéacs an tsaothair, ní mór údar, teideal, dáta foilsithe an tsaothair, agus áit a bhfuil an foilsitheoir lonnaithe a lua i dteideal an leabhráin, díreach mar atá siad ar an leathanach teidil.

I gcás teidil innéacs a ghabhann le tréimhseacháin nó le sraithfhoilseacháin, luaitear an teideal ina iomláine, uimhir an imleabhair agus an tréimhse a chlúdaíonn an t-innéacs.

I gcás tréimhseachán, moltar innéacsanna carnacha a chur le hinnéacsanna na n-imleabhar. Dá bhrí sin, ní mór bliain agus uimhir an imleabhair a lua sna tagairtí.

Má tá gach leabhrán uimhrithe ar bhonn leithligh, ní mór uimhir an leabhráin, nó an dáta, a bheith sa tagairt.

Ní mór na teidil reatha a bheith ar an dá thaobh de gach leathanach agus ní mór teideal an tsaothair agus an cineál innéacs a lua, seachas na cásanna eisceachtúla. Más innéacs an-mhór é, moltar túslitreacha an chéad fhocail agus an fhocail deiridh, nó na focail féin, a lua sa chúinne uachtarach ar imeall gach leathanaigh.

Más ag tús an fhoilseacháin atá an t-innéacs, ní mór an t-uimhriú leathanach ann a bheith éagsúil le huimhriú leathanach an chuid eile den téacs.

Ní mór innéacsanna tréimhseachán nó sraithfhoilseachán eile a fhoilsiú de réir imleabhair, agus, a oiread is praiticiúil, uair sa bhliain. Ar an gcuma céanna, ní mór innéacsanna carnacha a fhoilsiú go tráthrialta.

Nuashonraithe: 15.6.2015
barr an leathanaigh
leathanach roimhe seoan chéad leathanach eile