ISSN 1831-5380
Mapa strony | Klauzula prawna | Pliki cookie | FAQ | Kontakt | Drukuj

10.5. Razem czy osobno

10.5.1. Pisownia wyrazów z przedrostkami

W języku polskim wszystkie przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami pospolitymi, chyba że drugi człon jest nazwą własną i pisany jest wielką literą – wtedy po przedrostku używamy łącznika:

a- apolityczny, aspołeczny, ateizm
anty- antynarkotyczny, antynikotynowy, anty-Europejczyk
eks- eksminister, eksprzewodniczący, eks-Amerykanin
hiper- hiperinflacja
kontr- kontrtytuł
między- międzyzwiązkowy
mikro- mikroprzedsiębiorstwo, mikro-USB
mini- miniaparat, minispódniczka, minispołeczność, mini-CD, mini-CD-ROM
ponad- ponaddźwiękowy, ponadpaństwowy, ponadto
post- postimpresjonizm, postkomunistyczny, post-Jugosławia
poza- pozaksięgowy
przeciw- przeciwwaga
pseudo- pseudofilozoficzny, pseudo-Polak
super- superczuły, supermocarstwo, superrewizja, supergwiazda, super-Polak
ultra- ultrafiolet, ultraradykalny
wice- wicekanclerz, wicekonsul, wicekrólestwo, wiceprezydent, wiceprzewodnicząca
wokół- wokółksiężycowy, wokółziemski

10.5.2. Niby-, quasi-

W połączeniach z członami niby- i quasi- (w znaczeniu: stwarzający pozory bycia kimś lub czymś innym) stosuje się łącznik:

niby-artysta, niby-demokratyczny, niby-romantycznie, niby-Francuz
quasi-deficyt, quasi-nauka, quasi-umysłowy, quasi-Polak

Wyjątek stanowią pewne nazwy biologiczne:

nibynóżki

10.5.3. Pisownia wyrażeń typu nowo otwarty, nowo mianowany

1. Wyrażenia, w których pierwszy człon jest przysłówkiem, a drugi jest imiesłowem odmiennym lub przymiotnikiem określanym przez ten przysłówek, traktuje się jako zestawienia i pisze rozdzielnie:

jednakowo brzmiący, wysoko kwalifikowany, ogólnie przyjęty, nowo mianowany, nowo przyjęty, nowo narodzony, nowo otwarty, daleko idący, trudno czytelny, łatwo topliwy, łatwo zrozumiały, wysoko uprzemysłowiony, wysoko oprocentowany

Niektóre z tego typu wyrażeń scaliły się już na tyle, że dopuszczono ich pisownię łączną, a w pewnych złożeniach pisownia ta nawet stała się dominująca:

lekko strawny albo lekkostrawny
łatwo palny albo łatwopalny
łatwo strawny albo łatwostrawny
trudno topliwy albo trudnotopliwy

Niekiedy podobne wyrażenia zapisuje się łącznie lub rozdzielnie w zależności od trwałości lub doraźności cechy. Może to spowodować zmianę znaczenia takiego złożenia:

jasnowidzący (jasnowidz), ale: jasno widzący swoje błędy
płyta długogrająca (longplay), ale: długo grający w kadrze zawodnik
zestaw głośnomówiący, ale: głośno mówiący człowiek
wszystkowiedzący (mądry), ale: wszystko wiedzący na ten temat
słabowidzący (schorzenie), ale: słabo widzący we mgle

2. Powyższe zestawienia trzeba odróżnić od przymiotników złożonych z członów nierównorzędnych znaczeniowo. W słowach takich znaczenie zawiera się w słowie drugim, a człon pierwszy określa bliżej to znaczenie. Przymiotniki takie pisze się łącznie:

jasnozielony (zielony o jasnym odcieniu)
ogólnodostępny
ogólnokształcący
pełnosprawny
pełnowartościowy
wysokowartościowy
wysokospecjalistyczny
Ostatnia aktualizacja: 31.10.2011
Góra strony
Poprzednia stronaNastępna strona