ISSN 1831-5380
Léarcsáil an tsuímh | Fógra dlíthiúil | Fianáin | Ceisteanna coitianta | Teagmháil | Priontáil

10.5. Giorrúcháin, coimriúcháin, acrainmneacha agus siombailí

Is éard is giorrúchán ann ainm a chumtar as túslitreacha ainm ilfhoclaigh eile (e.g. BCE, AE).

Is éard is acrainm ann ainm a chumtar as túslitreacha ainm ilfhoclaigh eile (e.g. NATO, Unesco), a bhfuil níos mó ná dhá litir ann agus ar féidir é a fhoghrú mar fhocal ann féin. Mar ghnáthphrionsabal, ní chuirtear poncanna idir ceannlitreacha in acrainmneacha ná i ngiorrúcháin.

Tugtar faoi deara an difríocht idir focal giorraithe agus coimriúchán. Cailltear deireadh an fhocail (Uimh., Uas.) san fhocal giorraithe agus cailltear litreacha laistigh den fhocal (Dr) sa choimriúchán. Ní chuirtear an ponc i ndiaidh an choimriúcháin, ach amháin i gcás “lch.” agus “lgh.”. Cuirtear an ponc i gcónaí i ndiaidh an fhocail ghiorraithe.

Seachnaítear giorrúcháin agus acrainmneacha mura féidir ciall a bhaint astu. D’fhonn soiléireacht a chinntiú, scríobhtar an t-ainm ilfhoclach iomlán óna n-eascraíonn an giorrúchán nó an t-acrainm amach go hiomlán ar an gcéad lua, cuirtear an giorrúchán nó an t-acrainm ina dhiaidh i lúibíní agus is é an giorrúchán nó an t-acrainm a úsáidtear ina dhiaidh sin. Sa chás nach ndéantar mar sin é, ba chóir liosta de na giorrúcháin agus de na hacrainmneacha (agus iad mínithe) a chur le réamhábhar an tsaothair.

I gcás acrainm ina bhfuil sé litir nó níos mó, lena n-áirítear ainmneacha clár, is gnách go mbíonn an túslitir sa chás uachtair agus na litreacha eile sa chás íochtair (e.g. Unesco, Esprit), ach amháin má mheastar go bhfágfadh sin go bhféadfaí an t-acrainm a thógáil in amhlachas rud eile ar nós ainm duine, e.g. MATTHAEUS; sa chás sin is féidir an t-acrainm uile a scríobh sa chás uachtair.

De réir mhír 3.2.3(c) den Chaighdeán Oifigiúil 2016 chun giorrúchán nó acrainm a dhéanamh iolra cuirtear anna leis má chríochnaíonn sé ar chonsan agus nna leis má chríochnaíonn sé ar ghuta, e.g. DVDanna; POnna.

Déantar tagairt do ghiorrúchán nó d'acrainm mar ainmfhocal firinscneach uatha.

Ní dhéantar infhilleadh ná athrú tosaigh ar ghiorrúchán ná ar acrainm riamh, e.g. an AE; i gcomparáid le AE-27; faoi SAM (Stáit Aontaithe Mheiriceá). Ní chiorraítear na réamhfhocail dedo go d’ roimh ghiorrúchán nó acrainm a thosaíonn ar ghuta, e.g. dliteanais theagmhasacha a ghiniúint do AE.

Cé go gceadaítear sa Chaighdeán Oifigiúil, 2017 dhá chóras éagsúla maidir le scríobh giorrúchán, córas an ailt agus córas gan an t-alt, moltar an córas gan an t-alt a úsáid sa reachtaíocht. Mar shampla, úsáidtear “in AE” (san Aontas Eorpach); “Ballstáit AE” (Ballstáit an Aontais Eorpaigh); “ag NA” (ag na Náisiúin Aontaithe).

Aonaid tomhais agus siombailí eolaíochta: ní gá ponc a chur i ndiaidh “ha” (heicteár), “km”, “mg”, etc. Cuirtear spás idir iad agus an figiúr; níl uimhir iolra acu: 4 ha, 9 m, 20 psi, 55 dB(A), 2000 kc/s.

Samplaí coitianta:

An leagan i mBéarla An leagan i nGaeilge
p lch.
pp lgh.
No Uimh.
Nos Uimh. (1)
Ltd (Limited) Teo.
MEP FPE
MP FP  
EST (Eastern Standard Time) ACO (Am Caighdeánach Oirthearach)
(1)
Tugtar faoi deara nach ann d’uimhir iolra an fhocail ghiorraithe “Uimh.”.
Nuashonraithe: 2.8.2018
barr an leathanaigh
leathanach roimhe seoan chéad leathanach eile